Birini Yaralar veya Öldürürse Ne Olur?

Türkiye’de Pitbull Terrier ve Bakanlık tarafından “tehlike arz eden” olarak belirlenen bazı köpek ırkları için normal köpeklerden daha sıkı kurallar uygulanıyor. Kayıt altına alınmış bir pitbullun dışarı çıkarılması mümkün olmakla birlikte kayıt belgesi, ağızlık ve tasma olmadan dolaştırılması yasak. Üstelik ağızlık ve tasma takılmış olsa bile bu hayvanların halkın yoğun bulunduğu yerlere, çocuk oyun alanlarına ve parklara sokulması yasak. Tarım ve Orman Bakanlığının Tehlike Arz Eden Hayvanlar Genelgesi bu kuralları açık biçimde düzenliyor.

Konu yalnızca idari para cezasıyla da sınırlı değil. Ağızlıksız veya kontrolsüz gezdirilen köpek bir kişiyi yaralarsa taksirle yaralama, kişinin ölümüne neden olursa taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir. Ayrıca zarar gören kişi veya hayvan sahibi maddi ve bazı durumlarda manevi tazminat talep edebilir.

Türkiye’de Hangi Köpekler Tehlike Arz Eden Irk Sayılıyor?

Tarım ve Orman Bakanlığının belirlediği tehlike arz eden köpekler arasında şunlar bulunuyor:

• Amerikan Pitbull Terrier
• Dogo Argentino
• Fila Brasileiro
• Japanese Tosa
• American Staffordshire Terrier
• American Bully
• Bu ırkların melezleri

Bakanlık, bu ırkları 2021 yılında yayımlanan genelgeyle açık şekilde belirledi.

Burada önemli bir ayrıntı var. Bugün gidip yeni bir pitbull satın almak veya sahiplenmek serbest bir faaliyet değil. Tehlike arz eden hayvanların üretilmesi, sahiplenilmesi, sahiplendirilmesi, satılması, hediye edilmesi, reklamının yapılması ve benzeri işlemler 5199 sayılı Kanun kapsamında yasak. Daha önce yasal süresi içerisinde kısırlaştırılıp kayıt altına alınan hayvanlar ise özel şartlarla sahipleri tarafından tutulabiliyor.

Pitbull Ağızlıksız Gezdirilebilir mi?

Hayır. Yasal süresi içerisinde kısırlaştırılmış ve PETVET sistemine kayıt edilmiş pitbull ve diğer tehlike arz eden köpekler dışarı çıkarılırken;

kayıt belgesinin bulunması, köpeğin ağızlıklı olması, tasmalı olması gerekiyor. Dolayısıyla:

“Benim köpeğim çok sakin.”

“Hiç kimseye saldırmaz.”

“Yıllardır bende.”

“Eğitimli olduğu için ağızlığa gerek yok.”

gibi gerekçeler ağızlık zorunluluğunu ortadan kaldırmıyor.

Pitbull Tasmalı Ama Ağızlıksızsa Ceza Var mı?

Evet. Kural “ağızlık veya tasma” şeklinde alternatif değil; tehlike arz eden köpek açısından gerekli koşulların birlikte yerine getirilmesi gerekiyor.

Yani köpek tasmalı olsa dahi ağızlıksız gezdiriliyorsa mevzuata aykırılık oluşabilir. Bakanlığın açıklamasında kayıt altına alınmış tehlike arz eden hayvanların “kayıt belgesiz, ağızlıksız ve tasmasız” dolaştırılamayacağı açıkça belirtiliyor.

2026’da Ağızlıksız Pitbull Gezdirmenin Para Cezası Ne Kadar?

Kanunda ve 2021 Genelgesi’nde bu ihlal için başlangıçta 11.000 TL idari para cezası öngörülmüştü. Tutar sonraki yıllarda yeniden değerleme nedeniyle yükseldi; örneğin Tarım ve Orman Bakanlığının 2022 kayıtlarında aynı yaptırım 14.982 TL olarak uygulanıyordu, 2023 uygulamalarında ise 33.399 TL’ye ulaştığı görülüyor.

2026 yılı için uygulanacak yeniden değerleme oranı Hazine ve Maliye Bakanlığı/Gelir İdaresi kaynaklarında %25,49 olarak açıklandı.

Yıllık yeniden değerleme silsilesi üzerinden hesaplandığında 2026 karşılığı yaklaşık 95.600 TL seviyesine geliyor. Ancak idari para cezasının kesin tebliğ tutarında ilgili makamın o yıl için kullandığı resmi ceza cetveli ve yuvarlama yöntemi esas alınır. Bu nedenle internette hâlâ görülen 11.000 TL veya 14.982 TL rakamları 2026 için güncel rakamlar değildir.

Daha da önemlisi, yasakların tekrar ihlal edilmesi halinde yalnızca yeniden para cezası gündeme gelmez; Bakanlığın genelgesine göre hayvana el konularak belediye bakımevine götürülmesi de söz konusu olabilir.

Ağızlık Takılı Olsa Bile Pitbull Parka Girebilir mi?

Hayır. Bu da sık karıştırılan noktalardan biri.

Tehlike arz eden köpekler ağızlık ve tasma takılmış olsalar dahi;

çocuk oyun alanlarına,

parklara,

halkın yoğun olarak bulunduğu yerlere

sokulamaz.

Dolayısıyla “ağızlığını taktım, istediğim parkta gezdirebilirim” düşüncesi mevzuata uygun değil.

Ağızlıksız Pitbull Bir İnsanı Isırırsa Ne Olur?

Burada durum ciddi şekilde değişir. Artık yalnızca Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında bir idari para cezasından değil, olayın özelliklerine göre Türk Ceza Kanunu kapsamında ceza soruşturmasından söz edilebilir.

TCK’nın 177. maddesine göre, gözetimi altındaki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan ya da kontrolü için gerekli tedbirleri almayan kişi üç aya kadar hapis veya adli para cezasıyla karşılaşabilir.

Ağızlık takılması zorunlu olan bir pitbullun ağızlıksız biçimde insanların arasında gezdirilmesi, olayın şartlarına göre sahibinin gerekli güvenlik önlemlerini alıp almadığının değerlendirilmesinde son derece önemli olabilir.

Pitbull Birini Yaralarsa Sahibi Hapse Girer mi?

Mümkün. Köpek sahibinin gerekli dikkat ve özeni göstermemesi sonucunda köpek bir kişiyi yaralarsa olay TCK 89 kapsamında taksirle yaralama olarak değerlendirilebilir.

24 Aralık 2025’te yapılan değişiklik sonrası TCK 89’un temel halinde taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının bozulmasına neden olan kişi için ceza:

4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Ancak yaralanma basit bir çizik veya küçük ısırıkla sınırlı değilse ceza değerlendirmesi değişebilir.

Örneğin saldırı;

kemik kırılmasına,

hayati tehlikeye,

yüzde kalıcı ize,

bir organın fonksiyonunun zayıflamasına veya kaybına

neden olmuşsa TCK 89’daki ağırlaşmış sonuçlara ilişkin hükümler gündeme gelir.

Dolayısıyla “köpek yaptı, sahibine hiçbir şey olmaz” düşüncesi doğru değildir.

Pitbull Bir İnsanı Öldürürse Sahibinin Cezası Nedir?

En ağır senaryolardan biri budur. Köpek sahibinin gerekli güvenlik tedbirlerini almaması nedeniyle bir insan ölürse, olayın şartlarına göre taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir.

TCK 85’e göre: Bir kişinin taksirle ölümüne neden olmanın cezası 2 yıldan 6 yıla kadar hapistir.

Fiil birden fazla kişinin ölümüne veya ölümle birlikte başka kişilerin yaralanmasına neden olmuşsa ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapis olabilir.

Örneğin pitbull sahibi köpeğinin saldırganlığını bildiği halde;

ağızlık takmadan, gevşek veya yetersiz tasma ile, kalabalığın içerisinde, çocukların bulunduğu bir alanda gezdirmişse, mahkeme sahibinin dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini somut olayın bütün şartlarıyla değerlendirir.

Ağızlık kullanmanın zaten mevzuat gereği zorunlu olması da bu değerlendirmede önem taşıyabilecek bir unsurdur.

Köpek Sahibinin “Kaçtı, Ben İstemeden Oldu” Demesi Yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir. Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesine göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Ancak zararın meydana gelmesini engellemek için gerekli bütün özeni gösterdiğini kanıtlayabilirse sorumluluktan kurtulma imkânı vardır.

Pitbull gibi ayrıca ağızlık ve tasma yükümlülüğü bulunan bir hayvan açısından “gerekli özen gösterildi mi?” sorusu daha da önemli hale gelir.

Pitbull Sahibinin Bilerek Köpeği Birinin Üzerine Salması Durumunda Ne Olur?

Bu durum, köpeğin sahibinin kontrolünden yanlışlıkla çıkmasından tamamen farklıdır.

Kişi köpeğini bilerek bir insana saldırtıyorsa, olay artık taksirli davranıştan çıkıp kastın niteliğine göre kasten yaralama veya ölüm gerçekleşirse çok daha ağır bir ceza hukuku değerlendirmesine dönüşebilir.

TCK 86’nın güncel temel düzenlemesinde kasten yaralama için 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis öngörülüyor; olayın meydana geliş biçimi ve yaranın niteliğine göre nitelikli veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış hükümler ayrıca devreye girebilir.

Kişinin öldürme kastıyla hareket edip etmediği ise her somut olayda delillere göre savcılık ve mahkeme tarafından belirlenir.

Yani:

Köpek yanlışlıkla kontrolden çıktı → taksir tartışması

ile

“Git saldır” diyerek kişinin üzerine salındı → kasıt tartışması

aynı hukuki durum değildir.

Pitbull Başka Bir Köpeği veya Kediyi Yaralarsa Ne Olur?

Burada da sahibin sorumluluğu ortadan kalkmaz.

Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesi yalnızca insanlara verilen zararlarla sınırlı bir sorumluluk düzenlemesi değildir. Hayvanın başkasına verdiği zararın giderilmesi esastır.

Örneğin ağızlıksız pitbull başka bir kişinin köpeğine saldırır ve hayvan yaralanırsa zarar gören hayvanın sahibi olayın şartlarına göre;

veteriner masraflarını,

ilaç ve ameliyat giderlerini,

oluşan diğer maddi zararları

talep edebilir.

Bu taleplerin miktarı ve kapsamı somut olaya göre belirlenir.

Pitbull Başka Bir Hayvanı Öldürürse Sahibi Hapse Girer mi?

Burada kasıt ile ihmal arasındaki ayrım çok önemli.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 28/A maddesine göre bir ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldüren kişi 6 aydan 4 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilir.

Ancak kişinin köpeğinin kontrolden çıkıp başka bir hayvanı öldürmesi, sahibinin diğer hayvanı bizzat kasten öldürmesiyle otomatik olarak aynı değildir. Ceza sorumluluğu açısından sahibin kastı, ihmali, köpeği bilerek saldırttırıp saldırttırmadığı ve alınan önlemler değerlendirilir.

Örneğin:

Pitbull tasmasını koparıp beklenmedik şekilde başka köpeğe saldırdı ile

sahibi pitbullu bilerek diğer köpeğin üzerine saldı

hukuken aynı olay değildir.

İkinci senaryoda 5199 sayılı Kanun’daki kasten hayvan öldürme veya yaralama niteliğindeki hükümler çok daha ciddi biçimde gündeme gelebilir.

Başka Hayvana Saldırıda Veteriner Masraflarını Kim Öder?

Kural olarak zarar gören taraf, köpeği kontrol etmekle yükümlü kişiden zararının giderilmesini isteyebilir.

Türk Borçlar Kanunu 67 açık biçimde hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişinin hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenliyor.

Bu nedenle saldırı sonrasında;

veteriner faturaları,

ameliyat belgeleri,

ilaç faturaları,

fotoğraf ve videolar,

tanık bilgileri,

kamera görüntüleri,

polis veya zabıta tutanakları

gibi belgelerin saklanması olası bir tazminat veya ceza sürecinde önemli olabilir.

Pitbull Saldırısı Yaşanırsa Ne Yapılmalı?

Bir insan yaralanmışsa öncelik sağlık müdahalesidir. Ardından olayın kayıt altına alınması önemlidir.

Saldırıya uğrayan kişi açısından hastane/adli rapor, olay yeri görüntüleri ve tanıklar ceza soruşturmasında önemli hale gelebilir. Hayvana saldırı söz konusuysa veteriner raporu ve faturalar saklanmalıdır.

Tehlike arz eden köpeklerin kurallara aykırı gezdirildiğine ilişkin ihbarların 112 Acil Çağrı Merkezi veya ilgili kolluk ve idari birimler üzerinden yapılabildiği Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı müdürlüklerin duyurularında da belirtiliyor.

Ağızlıksız Pitbull Gezdirmenin Sonuçları Sanıldığından Daha Ağır Olabilir

Özetlemek gerekirse, yasal olarak kayıtlı bir pitbullun bile ağızlıksız ve tasmasız biçimde dışarıda gezdirilmesi yasaktır. Ayrıca ağızlık ve tasma bulunsa dahi park, çocuk oyun alanı ve halkın yoğun bulunduğu yerlere sokulamaz.

2026 itibarıyla idari para cezası yeniden değerlemeler nedeniyle artık eski haberlerde görülen 11 bin veya 15 bin liralık seviyelerde değildir; yıllık artışlar üzerinden yaklaşık 95 bin TL bandına ulaşmış durumdadır. Tekrar eden ihlallerde hayvana el konulması da gündeme gelebilir.

Fakat asıl ağır sonuç saldırı gerçekleştiğinde ortaya çıkar:

Köpek yalnızca tehlike yaratacak şekilde kontrolsüz bırakılırsa: TCK 177 kapsamında üç aya kadar hapis veya adli para cezası gündeme gelebilir.

Bir insan yaralanırsa: Taksirle yaralama kapsamında temel olarak 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası söz konusu olabilir; ağır yaralanmalarda sonuç değişir.

Bir insan ölürse: Taksirle öldürmeden 2 yıldan 6 yıla kadar hapis; birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma varsa 2 yıldan 15 yıla kadar hapis gündeme gelebilir.

Başka bir hayvan yaralanır veya ölürse: Hayvan sahibi TBK 67 kapsamında maddi zararlardan sorumlu tutulabilir; hayvanın bilerek saldırttırılması halinde ise olay kastın niteliğine göre ayrıca ceza soruşturmasına dönüşebilir.

Bu nedenle özellikle pitbull gibi mevzuatta tehlike arz eden ırklar arasında bulunan bir köpeğin ağızlıksız gezdirilmesi, “yalnızca küçük bir para cezası” olarak görülmemeli. Bir saldırı gerçekleştiğinde idari ceza + ceza davası + maddi/manevi tazminat + köpeğe el konulması aynı olayda farklı hukuki başlıklar olarak gündeme gelebilir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut bir saldırı yaşandıysa cezanın belirlenmesinde köpeğin kayıt durumu, ağızlık/tasma kullanımı, saldırının nasıl başladığı, mağdurun yarasının niteliği ve sahibin davranışı belirleyici olur.