Beslenme, Tüy Bakımı ve Tuvalet Eğitimi Rehberi

Köpeklerin sağlıklı, hareketli ve uzun bir yaşam sürmesi için yalnızca önlerine mama koymak yeterli değildir. Köpeğin yaşı, ırkı, büyüklüğü, kilosu, kısırlaştırılmış olup olmadığı, hareket düzeyi ve sağlık durumu dikkate alınarak beslenmesi gerekir.

Evde köpek bakımının önemli parçaları şunlardır:

• Yaşına ve büyüklüğüne uygun beslenme
• Sürekli temiz su
• Düzenli yürüyüş ve oyun
• Tuvalet eğitimi
• Tüy, tırnak, kulak ve diş bakımı
• Aşı ve parazit uygulamaları
• Güvenli bir ev ortamı
• Düzenli veteriner muayenesi
• Temel itaat ve sosyalleşme eğitimi

Köpekler kediler gibi zorunlu etçil değildir. Hayvansal proteinlerin yanında uygun şekilde hazırlanmış farklı besinlerden yararlanabilirler. Ancak bu durum köpeğin insan yemekleriyle veya evde gelişigüzel hazırlanan karışımlarla sağlıklı biçimde beslenebileceği anlamına gelmez.

Köpeğin ana besini, yaşına ve sağlık durumuna uygun tam ve dengeli köpek maması olmalıdır. Beslenme planının yaş, ırk, vücut kondisyonu, sağlık durumu ve günlük hareket düzeyine göre kişiselleştirilmesi önerilir.

Köpek Bakımı Kısa Tablosu

Konu	Genel uygulama
Ana besin	Tam ve dengeli köpek maması
Mama seçimi	Yaş, büyüklük ve sağlık durumuna göre
Temiz su	Günün her saatinde bulunmalı
Yavru öğün sayısı	Yaşa göre günde 3–4 öğün
Yetişkin öğün sayısı	Genellikle günde 2 öğün
Yaşlı köpek	Kilo, kas, diş ve hastalıklara göre beslenmeli
İnsan yemeği	Ana beslenme şekli yapılmamalı
Çikolata ve üzüm	Verilmemeli
Soğan ve sarımsak	Verilmemeli
Pişmiş kemik	Verilmemeli
Yürüyüş	Irka, yaşa ve sağlığa göre her gün
Tuvalet eğitimi	Düzenli saat ve ödülle
Tarama	Tüy yapısına göre haftada birkaç kez veya günlük
Banyo	Gerektikçe, köpek şampuanıyla
Diş bakımı	Mümkünse günlük
Tırnak kontrolü	Genellikle birkaç haftada bir
Veteriner kontrolü	En az yılda bir, yaşlılarda daha sık
Ceza	Kullanılmamalı, olumlu pekiştirme uygulanmalı

Köpekler Ne Yer?

Ev köpeklerinin temel besini, yaşam dönemine uygun olarak hazırlanmış tam ve dengeli köpek mamasıdır.

Başlıca seçenekler:

• Kuru köpek maması
• Yaş köpek maması
• Veteriner tarafından reçete edilen özel mamalar
• Veteriner beslenme uzmanı tarafından hazırlanmış ev yapımı diyetler

Mama seçilirken yalnızca paketin üzerinde bulunan et resmi veya “doğal”, “özel”, “premium” gibi tanımlara bakılmamalıdır.

Şu konular kontrol edilmelidir:

• Hangi yaş dönemi için üretildiği
• Yavru veya yetişkin köpek maması olup olmadığı
• Küçük, orta veya büyük ırka uygunluğu
• Tam ve dengeli beslenme sağladığını gösteren ifade
• Kalori değeri
• Besleme miktarı
• Köpeğin özel hastalığına uygunluğu

Tam ve dengeli ifadesi, mamanın belirli yaşam dönemindeki sağlıklı bir köpeğin ihtiyaç duyduğu temel besinleri uygun oranlarda içerdiğini ifade eder.

Kuru Mama mı Yaş Mama mı?

Kaliteli ve tam dengeli olması şartıyla hem kuru hem yaş mama kullanılabilir.

Kuru Mamanın Avantajları

• Saklanması kolaydır.
• Porsiyon ölçümü yapılabilir.
• Daha ekonomik olabilir.
• Mama bulmacalarında kullanılabilir.
• Seyahatlerde taşınması kolaydır.

Kuru Mamanın Dezavantajları

• Su oranı düşüktür.
• Serbest bırakıldığında fazla tüketilebilir.
• Diş problemi bulunan köpekler zorlanabilir.
• Bazı köpekler çok hızlı yiyebilir.

Yaş Mamanın Avantajları

• Su oranı yüksektir.
• İştahsız köpeklerde daha çekici olabilir.
• Çiğneme sorunu yaşayan köpekler için kolay olabilir.
• Porsiyonlanması kolaydır.

Yaş Mamanın Dezavantajları

• Açıldıktan sonra uygun koşullarda saklanmalıdır.
• Dışarıda uzun süre bırakılamaz.
• Daha pahalı olabilir.
• Tek başına verilen ürünün tam ve dengeli olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Yaş ve kuru mama birlikte verilecekse ikisinin kalorileri birlikte hesaplanmalıdır. Aksi hâlde köpek fark edilmeden fazla beslenebilir.

Köpek Sadece Etle Beslenebilir mi?

Hayır. Yalnızca kıyma, tavuk, sakatat veya kırmızı et verilmesi uzun vadede dengeli bir beslenme sağlamaz.

Sadece etle beslenen köpekte:

• Kalsiyum ve fosfor dengesi bozulabilir.
• Vitamin ve mineral eksikliği oluşabilir.
• Yavru köpeklerde kemik gelişimi bozulabilir.
• Fazla yağ tüketimine bağlı kilo ve pankreas sorunları gelişebilir.
• Bazı temel besinlerin oranı yetersiz kalabilir.

Ev yapımı beslenme planı uygulanacaksa tarif internetten rastgele alınmamalıdır. Köpeğin yaşı, kilosu ve hastalıkları dikkate alınarak veteriner beslenme uzmanı tarafından hazırlanmalıdır.

Köpekler Tavuk Yer mi?

Köpeklere sade, iyi pişmiş ve kemiksiz tavuk verilebilir.

Tavuk:

• Tuzsuz olmalı
• Baharatsız olmalı
• Soğan ve sarımsak içermemeli
• Derisi ve fazla yağı alınmalı
• Kemiksiz olmalı
• Kızartılmamalıdır

Tavuk köpeğin dengeli mamasının yerine sürekli kullanılmamalıdır.

Pişmiş tavuk kemikleri kolayca kırılarak sivri parçalara ayrılabilir. Bu parçalar ağız, boğaz, mide veya bağırsaklarda yaralanma ve tıkanmaya neden olabilir.

Köpekler Kırmızı Et Yer mi?

Yağsız, baharatsız ve iyi pişmiş kırmızı et küçük miktarlarda verilebilir.

Ancak:

• Çok yağlı et verilmemeli
• Kavurma ve sucuk gibi işlenmiş etler kullanılmamalı
• Kemikli et kontrolsüz verilmemeli
• Çiğ et ana besin yapılmamalıdır

Et, ödül veya mamanın küçük bir tamamlayıcısı olabilir; tam dengeli öğünün yerini tutmaz.

Köpekler Balık Yer mi?

Köpekler iyi pişmiş ve kılçıkları tamamen temizlenmiş balık yiyebilir.

Balık:

• Tuzsuz
• Sossuz
• Baharatsız
• Kızartılmamış
• Kılçıksız

olmalıdır.

Konserve balıklar fazla tuz veya yağ içerebilir. İnsanlar için hazırlanmış ton balığı ve benzeri ürünler köpeğin temel besini yapılmamalıdır.

Köpekler Yumurta Yer mi?

İyi pişmiş yumurta küçük miktarlarda verilebilir.

Yumurta hazırlanırken:

• Tuz eklenmemeli
• Yağda kızartılmamalı
• Baharat kullanılmamalı
• Soğan veya sucukla pişirilmemelidir

Çiğ yumurta bakteri riski taşıyabilir. Köpeğin beslenmesinin ana parçası olmamalıdır.

Köpekler Yoğurt Yer mi?

Laktozu tolere eden bazı köpeklere az miktarda sade ve şekersiz yoğurt verilebilir.

Yoğurttan sonra:

• İshal
• Gaz
• Kusma
• Karın rahatsızlığı
• Kaşıntı

oluşuyorsa verilmemelidir.

Tatlandırıcılı, meyveli veya şekerli yoğurtlar uygun değildir. Özellikle ksilitol içeren ürünler köpekler için çok tehlikeli olabilir.

Köpekler Süt İçer mi?

Birçok yetişkin köpek sütü iyi sindiremez.

İnek sütü:

• İshal
• Gaz
• Karın ağrısı
• Kusma

oluşturabilir.

Annesiz yavru köpeklere normal inek sütü verilmemelidir. Veteriner önerisiyle yavru köpekler için hazırlanmış süt tozu kullanılmalıdır.

Köpekler Sebze Yer mi?

Bazı sebzeler küçük miktarlarda ve uygun şekilde hazırlanarak verilebilir.

Köpeklerin yiyebileceği sebzelere örnekler:

• Havuç
• Kabak
• Salatalık
• Balkabağı
• Yeşil fasulye
• Brokoli, çok küçük miktarlarda
• Tatlı patates, pişmiş olarak

Sebzeler:

• İyi yıkanmalı
• Küçük parçalara ayrılmalı
• Tuzsuz hazırlanmalı
• Soğan ve sarımsakla pişirilmemelidir

Sebze köpeğin ana besini değil, sınırlı miktarda tamamlayıcı veya ödül olabilir.

Köpekler Meyve Yer mi?

Bazı meyveler çekirdeği çıkarılarak küçük miktarlarda verilebilir.

Uygun olabilecek meyveler:

• Elma, çekirdeksiz
• Muz
• Çilek
• Yaban mersini
• Karpuz, çekirdeksiz ve kabuksuz
• Armut, çekirdeksiz

Meyveler şeker içerdiği için aşırı verilmemelidir.

Üzüm ve kuru üzüm köpeklere kesinlikle verilmemelidir. Bazı köpeklerde az miktar bile ciddi böbrek hasarı oluşturabilir. Köpek toksik bir gıda yediyse belirti beklenmeden veterinere başvurulmalıdır.

Köpeklere Verilmemesi Gereken Yiyecekler

Köpeklerden uzak tutulması gereken başlıca yiyecekler şunlardır:

• Çikolata ve kakao
• Üzüm ve kuru üzüm
• Soğan
• Sarımsak
• Pırasa ve benzeri soğangiller
• Ksilitol içeren sakız ve ürünler
• Alkol
• Kahve, çay ve enerji içecekleri
• Çiğ mayalı hamur
• Makademya fındığı
• Çok yağlı yemekler
• Fazla tuzlu yiyecekler
• Pişmiş kemikler
• Küflü gıdalar
• İnsan ilaçları
• Nikotin ve tütün ürünleri

Çiğ mayalı hamur midede genişleyerek şişme ve mide dönmesi riskini artırabilir. Ayrıca mayalanma sırasında alkol oluşabilir.

Zehirlenme şüphesinde:

• Evde kusturmaya çalışılmamalı
• Tuz, süt veya yağ verilmemeli
• Yenilen ürünün paketi saklanmalı
• Miktar ve saat not edilmeli
• Derhal veteriner kliniği aranmalıdır

Köpeğe Kemik Verilir mi?

Özellikle pişmiş kemikler verilmemelidir.

Pişmiş kemikler:

• Sivri parçalara ayrılabilir.
• Diş kırabilir.
• Boğaza takılabilir.
• Bağırsakta tıkanma oluşturabilir.
• Mide veya bağırsak duvarını delebilir.
• Kabızlığa neden olabilir.

Çiğ kemikler de diş kırığı, bakteri, parazit ve bağırsak tıkanması riski taşır. Kemik vermeden önce veteriner görüşü alınmalıdır.

Köpeğin çiğneme ihtiyacı için boyutuna ve çene gücüne uygun, kolay parçalanmayan güvenli ürünler tercih edilmelidir.

Köpeğe Çiğ Et Verilir mi?

Çiğ etle besleme:

• Salmonella ve diğer bakteriler
• Parazitler
• Dengeli olmayan besin oranları
• Kemik yaralanmaları
• Evde yaşayan insanlara mikrop bulaşması

gibi riskler taşıyabilir.

Özellikle küçük çocuk, yaşlı, hamile veya bağışıklığı baskılanmış kişilerin bulunduğu evlerde hijyen riski daha önemlidir.

Çiğ beslenme, veteriner beslenme uzmanı kontrolü olmadan uygulanmamalıdır.

Köpekler Günde Kaç Öğün Yemeli?

Öğün sayısı köpeğin yaşına göre değişir.

Yavru Köpekler

Genel bir besleme düzeni:

• 2–3 aylık yavrular: Günde 4 küçük öğün
• 3–6 aylık yavrular: Günde 3 öğün
• 6–12 aylık yavrular: Günde 2–3 öğün

olabilir.

Çok küçük ırk yavrularında kan şekeri düşmesi riski nedeniyle daha sık besleme gerekebilir.

Büyük ırk yavrularının hızlı ve kontrolsüz büyümesi eklem ve kemik sorunlarını artırabilir. Bu nedenle büyük ırk yavru maması ve kontrollü porsiyon önemlidir.

Yetişkin Köpekler

Sağlıklı yetişkin köpekler çoğunlukla günde iki öğün beslenebilir.

Günlük mamayı tek seferde vermek bazı köpeklerde:

• Çok hızlı yemeye
• Kusmaya
• Aşırı açlık davranışına
• Büyük ve derin göğüslü ırklarda mide sorunlarına

neden olabilir.

Yaşlı Köpekler

Yaşlı köpekler çoğunlukla günde iki küçük öğünle beslenebilir. Ancak diş problemi, sindirim sorunu veya iştahsızlık varsa daha küçük ve sık öğünler gerekebilir.

Yaşlı köpeklerin ihtiyaçları birbirinden çok farklıdır. Bazıları kilo alırken bazıları kas ve kilo kaybeder. Beslenme yaştan çok sağlık durumuna göre düzenlenmelidir.

Köpek Günde Ne Kadar Mama Yemeli?

Bütün köpekler için geçerli tek bir gram miktarı yoktur.

Günlük miktarı etkileyen başlıca unsurlar:

• Köpeğin kilosu
• Yaşı
• Irkı ve vücut büyüklüğü
• Kısırlaştırılmış olması
• Hareket düzeyi
• Mamanın kalori yoğunluğu
• Hamilelik veya emzirme
• Hastalıklar
• Yaş ve kuru mamanın birlikte verilmesi
• Gün içinde verilen ödüller

Mama paketindeki tablo başlangıç noktasıdır. Kesin miktar olarak değerlendirilmemelidir.

Doğru porsiyonun belirlenmesinde köpeğin:

• Kilosu
• Bel görünümü
• Kaburgalarının hissedilmesi
• Kas yapısı
• Aylık kilo değişimi

izlenmelidir. Köpeğin ihtiyacı yaşına, aktivitesine ve vücut kondisyonuna göre değişir.

Köpeğin İdeal Kiloda Olduğu Nasıl Anlaşılır?

İdeal vücut kondisyonundaki köpekte:

• Kaburgalar hafif bir yağ tabakasının altında hissedilir.
• Yukarıdan bakıldığında bel hattı görülür.
• Yandan bakıldığında karın göğüsten sonra hafifçe yukarı çekilir.
• Kaburgalar dışarıdan çok belirgin görünmez.
• Bel tamamen kaybolmuş ve gövde yuvarlak görünmez.

Kaburgalar hiç hissedilmiyorsa köpek fazla kilolu olabilir.

Omurga, kalça ve kaburgalar çok belirginse köpek zayıf olabilir.

Kilonun yanında kas kondisyonunun da değerlendirilmesi gerekir. Özellikle yaşlı köpeklerde kilo sabit kalırken kas kaybı oluşabilir. WSAVA, her veteriner ziyaretinde vücut ve kas kondisyonunun değerlendirilmesini önerir.

Yavru Köpek Nasıl Beslenir?

Yavru köpekler büyüme dönemine uygun mama yemelidir.

Yavru köpek mamasının:

• Yüksek enerji ihtiyacını karşılaması
• Büyüme için yeterli protein sağlaması
• Kalsiyum ve fosforu uygun oranda içermesi
• Irk büyüklüğüne uygun olması
• Tam ve dengeli olması

gerekir.

Yavru köpeğin fazla kilolu büyümesi sağlıklı gelişim anlamına gelmez.

Özellikle Labrador, Golden Retriever, Alman Çoban Köpeği, Rottweiler, Kangal ve benzeri büyük ırklarda kontrolsüz kalori ve mineral kullanımı eklem gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Veteriner tavsiyesi olmadan yavruya ayrıca:

• Kalsiyum
• Vitamin
• Balık yağı
• Kemik unu

verilmemelidir. Tam dengeli mamaya gelişigüzel takviye eklemek besin dengesini bozabilir.

Yavru Köpek Ne Zaman Yetişkin Mamasına Geçer?

Geçiş zamanı köpeğin büyüklüğüne göre değişebilir.

Genel olarak:

• Küçük ırklar: Yaklaşık 9–12 ay
• Orta ırklar: Yaklaşık 12 ay
• Büyük ırklar: Yaklaşık 12–18 ay
• Dev ırklar: Yaklaşık 18–24 ay

civarında yetişkin mamaya geçebilir.

Kesin zaman veteriner tarafından köpeğin gelişimi değerlendirilerek belirlenmelidir.

Mama birden değiştirilmemelidir. Eski ve yeni mama yaklaşık bir hafta boyunca kademeli olarak karıştırılabilir.

Kısırlaştırılmış Köpek Nasıl Beslenir?

Kısırlaştırma sonrasında bazı köpeklerde:

• Enerji ihtiyacı azalabilir.
• İştah artabilir.
• Hareket azalabilir.
• Kilo alma kolaylaşabilir.

Bu nedenle:

• Mama ölçülerek verilmelidir.
• Serbest besleme yapılmamalıdır.
• Günlük ödüller hesaplanmalıdır.
• Yürüyüş ve oyun devam etmelidir.
• Kilo ayda bir kontrol edilmelidir.

“Kısırlaştırılmış köpek maması” kullanılması tek başına kilo kontrolü sağlamaz. Köpek ihtiyacından fazla kalori alıyorsa yine kilo alır.

Yaşlı Köpek Nasıl Beslenir?

Yaşlılık yaşı köpeğin büyüklüğüne göre değişir. Büyük ve dev ırklar küçük ırklardan daha erken yaşlanabilir.

Yaşlı köpeklerde:

• Kilo artışı veya kaybı
• Kas kaybı
• Diş hastalıkları
• Eklem ağrısı
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Kalp hastalığı
• Şeker hastalığı
• Bilişsel değişiklikler
• İştah azalması

görülebilir.

Yaşlı köpeğe yalnızca “senior” yazan mama almak yeterli değildir. Resmî olarak bütün yaşlı köpekler için geçerli tek bir besin profili bulunmadığından mamalar arasında önemli fark olabilir. Beslenme mevcut hastalıklara ve vücut kondisyonuna göre seçilmelidir.

Küçük Irk Köpek Nasıl Beslenir?

Küçük ırk köpekler vücut ağırlıklarına oranla daha fazla enerjiye ihtiyaç duyabilir.

Küçük ırk mamalarının:

• Daha küçük taneli olması
• Daha yüksek enerji yoğunluğuna sahip olabilmesi
• Küçük ağız ve çene yapısına uygun olması

avantaj sağlayabilir.

Ancak küçük köpeklerde birkaç küçük ödül bile günlük kalorinin büyük bölümünü oluşturabilir. Ödül ve masa artıkları kolayca kilo artışına yol açabilir.

Büyük Irk Köpek Nasıl Beslenir?

Büyük ve dev ırk köpeklerde yavruluk dönemi çok önemlidir.

Aşırı hızlı büyüme:

• Kalça ve dirsek sorunları
• Kemik gelişim bozuklukları
• Eklem yükünün artması
• Fazla kilo

riskini artırabilir.

Büyük ırk yavru köpek maması, enerji ile bazı minerallerin büyümeye uygun oranlarda verilmesine yardımcı olabilir.

Büyük ırklarda öğünlerin bölünmesi ve yemekten hemen önce veya sonra yoğun egzersiz yapılmaması mide genişlemesi ve dönmesi riskine karşı önemlidir.

Irka Göre Beslenme Farklı mı?

Köpeğin beslenmesini yalnızca ırkı belirlemez. Yaş, kilo, aktivite ve sağlık durumu daha önemlidir.

Ancak bazı ırklarda özel dikkat gerekebilir.

Labrador ve Golden Retriever

İştahlı ve kilo almaya yatkın olabilirler. Mama ölçülmeli ve ödüller sınırlandırılmalıdır.

Alman Çoban Köpeği

Kalça-dirsek sağlığı, büyüme hızı ve sindirim sorunları açısından takip edilmelidir.

French Bulldog, Pug ve Bulldog

Kilo kontrolü çok önemlidir. Fazla kilo nefes alma güçlüğünü artırabilir.

Dachshund

Fazla kilo uzun omurga üzerine ek yük bindirir. Merdiven ve yüksekten atlama konusunda dikkat gerekir.

Kangal ve Diğer Büyük Irklar

Yavru dönemde aşırı hızlı büyüme engellenmeli, büyük ırka uygun mama kullanılmalıdır.

Pomeranian, Chihuahua ve Yorkshire Terrier

Küçük taneli mama ve sıkı porsiyon kontrolü gerekir. Çok küçük yavrularda uzun açlık aralıklarından kaçınılmalıdır.

Evde Köpek Bakımı İçin Neler Gerekir?

Yeni köpek eve gelmeden önce şu malzemeler hazırlanmalıdır:

• Yaşına uygun mama
• Mama ve su kabı
• Boyun tasması veya göğüs tasması
• Gezdirme kayışı
• Kimlik künyesi
• Uygun yatak
• Taşıma çantası veya araç güvenlik sistemi
• Dışkı poşeti
• Tarak ve fırça
• Köpek şampuanı
• Tırnak makası
• Diş fırçası ve köpek diş macunu
• Güvenli oyuncaklar
• Eğitim ödülleri
• Gerekirse kafes veya güvenli alan
• Veteriner ve aşı planı

Sorumlu köpek bakımında dengeli beslenme ve temiz suyun yanında veteriner bakımı, aşı, parazit kontrolü, egzersiz, sosyalleşme, eğitim ve güvenli çevre birlikte sağlanmalıdır.

Yeni Köpek Eve Nasıl Alıştırılır?

Yeni köpeğin ilk günlerde bütün eve sınırsız erişimi olmamalıdır.

Başlangıçta:

• Sessiz bir oda veya güvenli alan hazırlanabilir.
• Mama ve su aynı yerde tutulabilir.
• Yatak veya kafes dinlenme alanı olarak kullanılabilir.
• Tuvalet saatleri düzenlenebilir.
• Evdeki kişiler aynı komutları kullanmalıdır.
• Köpeğin dinlenmesine izin verilmelidir.

Köpek saklanıyor veya çekiniyorsa zorla sevilmemeli ve kucağa alınmamalıdır.

İlk günlerden itibaren düzenli rutin oluşturmak:

• Tuvalet eğitimini
• Uyku düzenini
• Yemek saatlerini
• Yürüyüş alışkanlığını
• Güven duygusunu

kolaylaştırabilir. Köpekler öngörülebilir günlük düzenden yararlanır.

Ev Köpek İçin Nasıl Güvenli Hâle Getirilir?

Evde şu riskler kontrol edilmelidir:

• Elektrik kabloları korunmalı.
• İlaçlar kapalı dolapta tutulmalı.
• Temizlik ürünleri erişilemeyecek yerde olmalı.
• Çikolata, sakız ve üzümler ortada bırakılmamalı.
• Çöp kutusu kapaklı olmalı.
• Küçük oyuncak ve çocuk parçaları kaldırılmalı.
• İğne, ip, çorap ve saç tokaları ortada olmamalı.
• Balkon ve bahçe kaçışa karşı güvenli olmalı.
• Zehirli bitkiler araştırılmalı.
• Kapı ve pencereler kontrol edilmeli.
• Sıcak ocak ve sobaya erişim engellenmelidir.

Yavru köpekler çevreyi ağızlarıyla keşfettikleri için kablo, bitki ve küçük eşyaların kaldırılması özellikle önemlidir.

Köpek Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir?

Tuvalet eğitiminin temelinde düzen, gözetim ve ödül vardır.

Köpek şu zamanlarda tuvalet alanına çıkarılmalıdır:

• Sabah uyanınca
• Yemekten sonra
• Su içtikten sonra
• Oyundan sonra
• Uykudan kalkınca
• Gece yatmadan önce
• Heyecanlandıktan sonra
• Yavruysa gün içinde sık aralıklarla

Köpek dışarı tuvaletini yaptığında ödül hemen verilmelidir. Eve döndükten birkaç dakika sonra verilen ödülün hangi davranış için olduğu anlaşılmayabilir.

Yavru Köpeğe Tuvalet Eğitimi Adımları

1. Sabit bir tuvalet alanı belirleyin.
2. Yavruyu düzenli saatlerde aynı yere götürün.
3. Tuvaletini yapana kadar sakin biçimde bekleyin.
4. Aynı kısa komutu kullanın.
5. Tuvaletini yaptığı anda övün ve ödül verin.
6. Eve geldiğinde bir süre gözetim altında tutun.
7. Koklama ve daire çizme gibi belirtilerde hemen dışarı çıkarın.
8. Kazaları sessizce temizleyin.
9. Ceza vermeyin.
10. Başarılı oldukça evdeki serbest alanını artırın.

Yavrular tuvalet öncesinde yeri koklayabilir, daire çizebilir veya huzursuzlaşabilir. Sürekli gözetim ve doğru davranışın hemen ödüllendirilmesi eğitimi hızlandırır.

Köpek Kaç Saat Tuvaletini Tutabilir?

Bu süre yaşa ve bireysel duruma göre değişir.

Küçük yavrular yetişkin köpekler kadar uzun süre tutamaz. Yavrunun uzun süre yalnız bırakılması kazalara ve eğitim sürecinin uzamasına neden olabilir.

Yetişkin köpekler daha uzun süre tutabilse de yalnızca yapabiliyor olmaları uzun saatler bekletilmelerinin doğru olduğu anlamına gelmez. Yetişkin ve yaşlı köpeklere de gün içinde yeterli tuvalet fırsatı verilmelidir.

Tuvaletini Eve Yapan Köpek Cezalandırılır mı?

Hayır.

Şunlar yapılmamalıdır:

• Köpeğe bağırmak
• Vurmak
• Burnunu dışkıya veya idrara sürmek
• Uzun süre kafese kapatmak
• Su sıkmak
• Olaydan uzun süre sonra kızmak

Köpek geçmişte yaptığı kazayla verilen cezayı ilişkilendiremez. Cezalandırma köpeğin sahibinden gizli yerlere tuvalet yapmasına ve korkmasına neden olabilir.

Kazanın olduğu alan enzimli temizleyiciyle iyice temizlenmelidir.

Köpek Neden Eve Tuvalet Yapmaya Başlar?

Daha önce eğitimli bir köpeğin aniden eve tuvalet yapması sağlık veya davranış problemi olabilir.

Olası nedenler:

• İdrar yolu enfeksiyonu
• Mesane taşı
• Böbrek hastalığı
• Diyabet
• İshal veya bağırsak hastalığı
• Yaşlılık ve bilişsel gerileme
• Eklem ağrısı
• Yeni ev veya taşınma
• Ayrılık kaygısı
• Korku
• Yeni hayvan veya insan
• Dışarı yeterince çıkarılmama
• Bölge işaretleme

Ani başlayan durumlarda önce veteriner muayenesi yapılmalıdır.

Köpek Pedi Kullanılmalı mı?

Tuvalet pedi:

• Dışarı çıkamayacak kadar küçük yavrularda
• Aşı süreci devam eden köpeklerde
• Yaşlı veya hasta köpeklerde
• Yüksek katta yaşayan bazı kişilerde
• Geçici zorunlu durumlarda

kullanılabilir.

Ancak hedef dışarı tuvaleti ise ped uzun süre kullanılınca köpek ev içine yapmanın doğru olduğunu öğrenebilir.

Geçiş sürecinde ped yavaş yavaş kapıya, sonra dışarıya yaklaştırılabilir. Köpeğin doğru yere yaptığı her durumda ödül verilmelidir.

Köpek Tüyü İçin Nasıl Önlem Alınır?

Köpeklerde tüy dökülmesi tamamen durdurulamaz. Irk, mevsim, hormonlar, yaş ve sağlık durumu dökülme miktarını etkiler.

Tüyü azaltmak için:

• Düzenli tarama yapılmalı
• Dengeli beslenme sağlanmalı
• Parazit kontrolü uygulanmalı
• Gerektiğinde banyo yaptırılmalı
• Stres azaltılmalı
• Deri ve tüy hastalıkları tedavi edilmeli
• Ev düzenli temizlenmelidir

Köpek Ne Sıklıkla Taranır?

Tarama sıklığı tüy yapısına göre değişir.

Kısa Tüylü Köpekler

Haftada bir veya birkaç kez taranabilir.

Orta Uzunlukta Tüylü Köpekler

Haftada birkaç kez taranmalıdır.

Uzun ve Yoğun Tüylü Köpekler

Mümkünse her gün veya gün aşırı taranmalıdır.

Kıvırcık Tüylü Köpekler

Poodle ve benzeri ırklarda tüy az dökülse bile kolayca keçeleşebilir. Düzenli tarama ve profesyonel tıraş gerekir.

Tarama:

• Ölü tüyü toplar.
• Keçeleşmeyi önler.
• Deriyi kontrol etmeyi sağlar.
• Pire ve kene gibi parazitlerin görülmesini kolaylaştırır.
• Evdeki tüy miktarını azaltır.

Köpek Ne Sıklıkla Yıkanır?

Bütün köpekler için geçerli sabit bir banyo aralığı yoktur.

Banyo sıklığını etkileyen faktörler:

• Tüy ve deri yapısı
• Evde veya dışarıda yaşaması
• Koku ve kirlenme düzeyi
• Alerji veya deri hastalığı
• Veterinerin önerdiği tedavi
• Irk özellikleri

Sağlıklı birçok ev köpeği birkaç haftada veya birkaç ayda bir yıkanabilir. Çok sık ve uygun olmayan ürünle yıkama cildin doğal yağ tabakasını bozabilir.

Banyoda:

• Köpek şampuanı kullanılmalı
• İnsan şampuanı kullanılmamalı
• Su çok sıcak olmamalı
• Kulakların içine su kaçırılmamalı
• Şampuan tamamen durulanmalı
• Köpek iyice kurutulmalıdır

Deri hastalığı bulunan köpeklerde yalnızca veterinerin önerdiği şampuan ve sıklık uygulanmalıdır.

Köpek Tüyü Neden Fazla Dökülür?

Mevsimsel tüy dökülmesi normal olabilir. Ancak şu durumlar hastalık belirtisi olabilir:

• Bölgesel kellik
• Sürekli kaşınma
• Kızarıklık
• Kabuklanma
• Kötü koku
• Yaralar
• Deride yağlanma
• Aşırı pati yalama
• Kulak problemleri
• Tüylerin cansızlaşması

Olası nedenler:

• Pire ve diğer parazitler
• Gıda veya çevre alerjisi
• Mantar hastalığı
• Bakteriyel enfeksiyon
• Hormon hastalıkları
• Stres
• Beslenme yetersizliği
• Yanlış şampuan kullanımı

Tüy dökülmesi için gelişigüzel vitamin veya yağ takviyesi verilmemelidir. Önce nedeni belirlenmelidir.

Köpek Tırnağı Nasıl Kesilir?

Tırnaklar genellikle birkaç haftada bir kontrol edilmelidir. Yürüyüş zemini ve köpeğin yapısına göre daha sık veya seyrek kesim gerekebilir.

Tırnak fazla uzarsa:

• Yürüyüş biçimi bozulabilir.
• Pati ve eklemlere yük binebilir.
• Tırnak kırılabilir.
• Tırnak pati yastığına batabilir.

Şeffaf tırnaklarda pembe damar bölümü görülebilir. Yalnızca uç kısmı kesilmelidir.

Siyah tırnaklarda damar görünmediği için çok küçük parçalar hâlinde ilerlenmelidir. Emin olunmadığında veteriner veya köpek kuaföründen yardım alınmalıdır.

Köpeğin Kulakları Nasıl Temizlenir?

Köpeğin kulağı haftalık olarak kontrol edilebilir.

Şu belirtiler varsa veteriner muayenesi gerekir:

• Kötü koku
• Kızarıklık
• Aşırı kir veya akıntı
• Baş sallama
• Kulağı sürekli kaşıma
• Dokununca ağrı
• Denge kaybı

Kulak içine pamuklu çubuk sokulmamalıdır. İnsanlar için hazırlanan alkol, oksijenli su veya gelişigüzel damlalar kullanılmamalıdır.

Yalnızca veterinerin önerdiği kulak temizleme solüsyonu kullanılmalıdır.

Köpeğin Dişleri Fırçalanır mı?

Evet. Düzenli diş bakımı diş taşı, diş eti hastalığı, ağız kokusu ve diş kaybı riskini azaltır.

Mümkünse köpeğin dişleri her gün fırçalanmalıdır.

Kullanılması gerekenler:

• Köpek diş fırçası
• Parmak fırçası
• Köpekler için üretilmiş diş macunu

İnsan diş macunu kullanılmamalıdır. Bazı ürünler köpekler için zararlı maddeler içerebilir ve köpek macunu tükürmeden yutar.

Dişleri fırçalamaya yavaş başlanmalıdır:

1. Önce ağız çevresine dokunmaya alıştırın.
2. Parmağınızla dudağı kaldırın.
3. Köpek macununu tattırın.
4. Birkaç dişi kısa süre fırçalayın.
5. Süreyi günler içinde artırın.
6. Sonunda ödül verin.

Köpek Ne Kadar Egzersiz Yapmalı?

Egzersiz ihtiyacı:

• Irka
• Yaşa
• Sağlık durumuna
• Boyuta
• Hava sıcaklığına
• Köpeğin karakterine

göre değişir.

Egzersiz yalnızca yürüyüş değildir.

Köpekler için yararlı aktiviteler:

• Koklama yürüyüşleri
• Kontrollü oyun
• Getir-götür
• Temel itaat çalışmaları
• Mama bulmacaları
• Arama oyunları
• Sosyal etkileşim
• Irka uygun sporlar

Yalnızca bahçeye bırakmak çoğu köpeğin fiziksel ve zihinsel ihtiyacını karşılamaz.

Yavru Köpek Ne Kadar Yürütülmeli?

Yavru köpeğin kemik ve eklemleri gelişmeye devam eder.

Bu nedenle:

• Uzun koşular yaptırılmamalı
• Bisiklet yanında koşturulmamalı
• Sürekli merdiven çıkarılmamalı
• Yüksekten atlamasına izin verilmemeli
• Kaygan zeminde aşırı oyun engellenmelidir

Kısa, kontrollü yürüyüşler ve serbest oyunlar tercih edilmelidir.

Aşıları tamamlanmamış yavrunun dışarı çıkarılacağı alanlar veterinerle görüşülmelidir. Sosyalleşmenin geciktirilmemesi ile bulaşıcı hastalık riskinin dengelenmesi gerekir.

Sıcak Havada Köpek Gezdirilir mi?

Sıcak havalarda yürüyüş sabah erken veya akşam serinliğinde yapılmalıdır.

Sıcak asfalt pati yanığına neden olabilir. Elinizi asfalta birkaç saniye koyamıyorsanız köpek için de fazla sıcak olabilir.

Sıcak çarpması belirtileri:

• Aşırı hızlı soluma
• Yoğun salya
• Dil ve diş etlerinde koyu kırmızı renk
• Halsizlik
• Kusma
• Dengesizlik
• Bayılma
• Nöbet

Bu belirtiler acildir.

Özellikle French Bulldog, Pug, Bulldog ve benzeri basık burunlu köpekler sıcaklığa karşı daha hassastır.

Köpek hiçbir zaman güneş altında kapalı araçta bırakılmamalıdır.

Köpek Eğitimi Nasıl Verilir?

Köpek eğitiminde olumlu pekiştirme kullanılmalıdır.

Ödül olarak:

• Küçük mama parçaları
• Sevdiği oyuncak
• Övgü
• Oyun
• Dışarı çıkma fırsatı

kullanılabilir.

Temel komutlar:

• İsmi
• Gel
• Otur
• Bekle
• Bırak
• Hayır yerine yönlendirici komut
• Yerine
• Tasmalı yürüme

olabilir.

Eğitim seansları:

• Kısa
• Eğlenceli
• Tutarlı
• Köpeğin dikkat süresine uygun

olmalıdır.

Evdeki herkes aynı kelimeleri ve kuralları kullanmalıdır.

Köpek Isırması Nasıl Önlenir?

Özellikle yavru köpekler oyun sırasında elleri ısırabilir.

Yapılması gerekenler:

• Eller oyuncak olarak kullanılmamalı.
• Isırdığında oyun kısa süre durdurulmalı.
• Uygun çiğneme oyuncağı verilmelidir.
• Aşırı uyarılmışsa dinlenme sağlanmalıdır.
• Çocuklarla gözetimsiz bırakılmamalıdır.
• Mama ve oyuncak koruma davranışı erken dönemde ele alınmalıdır.

Korku, ağrı veya kaynak koruma nedeniyle ısıran köpek cezalandırılmamalıdır. Veteriner ve uzman köpek eğitmeninden yardım alınmalıdır.

Köpek Ne Kadar Yalnız Kalabilir?

Yalnız kalma süresi köpeğin:

• Yaşına
• Tuvalet kontrolüne
• Sağlığına
• Eğitimine
• Ayrılık kaygısı bulunup bulunmadığına

göre değişir.

Küçük yavrular uzun süre yalnız bırakılamaz. Yetişkin köpekler daha uzun süre yalnız kalabilse de düzenli tuvalet, yürüyüş ve sosyal etkileşime ihtiyaç duyar.

Köpeğin her gün sabah çıkılıp geceye kadar tek başına bırakılması davranış ve sağlık sorunlarına yol açabilir.

Yalnız kalma eğitimi saniyeler ve dakikalarla başlayıp kademeli artırılmalıdır.

Köpeğin Aşıları Nelerdir?

Aşı planı köpeğin yaşı, geçmişi, yaşam tarzı ve bölgesel hastalık riskine göre veteriner tarafından oluşturulur.

Aşı programında genel olarak:

• Karma aşı
• Kuduz aşısı
• Leptospiroz
• Bordetella veya köpek öksürüğü
• Bölgesel riske göre diğer aşılar

yer alabilir.

Yavru köpekler anneden aldıkları antikorlar nedeniyle belirli aralıklarla bir aşı serisine ihtiyaç duyar.

Aşı takvimi internetten kopyalanarak uygulanmamalı; köpeğin muayenesi ve önceki aşı kayıtlarına göre veteriner tarafından belirlenmelidir.

İç ve Dış Parazit Uygulaması Nasıl Yapılır?

Parazit programı:

• Köpeğin yaşı
• Kilosu
• Yaşadığı bölge
• Dışarı çıkma sıklığı
• Başka hayvanlarla teması
• Kene ve sivrisinek riski
• Kullanılan ürünün etki süresi

dikkate alınarak belirlenir.

Dış parazit ürünleri:

• Damla
• Tablet
• Tasma
• Sprey

şeklinde olabilir.

Kedi için üretilmiş ürün köpeğe, köpek için üretilmiş ürün kediye gelişigüzel uygulanmamalıdır. Bazı köpek ürünleri kediler için ölümcül olabilir.

Köpek Ne Zaman Veterinere Götürülmeli?

Sağlıklı yetişkin köpekler en az yılda bir muayene edilmelidir.

Yavru, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan köpeklerin daha sık kontrol edilmesi gerekebilir.

Veteriner kontrollerinde:

• Kilo ve vücut kondisyonu
• Dişler
• Kulaklar
• Deri ve tüyler
• Kalp ve akciğer
• Eklem yapısı
• Aşılar
• Parazit koruması
• Kan ve idrar testleri

değerlendirilebilir.

Köpek Ne Zaman Acilen Veterinere Götürülmeli?

Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

• Nefes almakta güçlük
• Bayılma veya bilinç kaybı
• Nöbet
• Trafik kazası
• Yüksekten düşme
• Zehirli madde yeme şüphesi
• Şiddetli veya sürekli kusma
• Kanlı kusma veya dışkı
• Karında ani şişme
• Kusmaya çalışıp kusamama
• İdrar yapamama
• Şiddetli ağrı
• Kontrol edilemeyen kanama
• Sıcak çarpması
• Şiddetli ishal ve halsizlik
• Yabancı cisim yutma
• Göz yaralanması
• Ani felç veya yürüme kaybı

Özellikle karın şişliği, huzursuzluk ve sonuçsuz kusma girişimi mide genişlemesi ve dönmesi belirtisi olabilir. Bu durum saatler değil dakikalar içinde müdahale gerektirebilir.

Evde Köpek Bakımında En Sık Yapılan Hatalar

Mamayı Sürekli Dolu Bırakmak

Bazı köpekler önündeki bütün mamayı yiyebilir. Ölçüsüz besleme obeziteye yol açabilir.

Çok Fazla Ödül Vermek

Eğitim ödülleri günlük kalorinin parçasıdır. Çok sayıda küçük ödül bile kilo aldırabilir.

Sofradan Yemek Vermek

Bu alışkanlık:

• Dilencilik davranışı
• Kilo artışı
• Sindirim sorunları
• Zehirli gıda tüketimi

riskini artırabilir.

Yavruya Fazla Kalsiyum Vermek

Özellikle büyük ırk yavrularda kemik gelişimini bozabilir.

Köpeği Sadece Bahçede Bırakmak

Bahçe yürüyüş, eğitim ve sosyal etkileşimin yerini tutmaz.

Tuvalet Kazasında Cezalandırmak

Korkuyu artırır ve eğitimi zorlaştırır.

Çok Sık Yıkamak

Cildin doğal yağ tabakasını bozabilir.

Kulakları Pamuklu Çubukla Temizlemek

Kiri daha derine itebilir ve kulağa zarar verebilir.

İnsan İlacı Vermek

İnsanlarda kullanılan birçok ağrı kesici köpekler için zehirli olabilir.

Tasma ve Kimlik Kullanmamak

Köpeğin kaybolması hâlinde bulunmasını zorlaştırır.

Köpek Bakımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Köpekler ne yer?

Ana besinleri yaşına, büyüklüğüne ve sağlık durumuna uygun tam ve dengeli köpek mamasıdır.

Köpeğe ev yemeği verilir mi?

Tuzlu, yağlı ve baharatlı insan yemekleri verilmemelidir. Ev yapımı ana diyet veteriner beslenme uzmanı tarafından hazırlanmalıdır.

Köpeğe tavuk verilir mi?

Kemiksiz, derisiz, iyi pişmiş ve baharatsız tavuk küçük miktarda verilebilir.

Köpeğe süt verilir mi?

Birçok yetişkin köpek sütü sindiremez. İshal ve gaz yapabilir.

Köpeğe yoğurt verilir mi?

Sade ve şekersiz yoğurt, tolere eden köpeğe az miktarda verilebilir.

Köpeğe yumurta verilir mi?

İyi pişmiş ve sade yumurta küçük miktarda verilebilir.

Köpeğe kemik verilir mi?

Özellikle pişmiş kemikler verilmemelidir. Yaralanma ve bağırsak tıkanması yapabilir.

Köpek çikolata yerse ne olur?

Çikolata köpekler için zehirlidir. Miktar az görünse bile veteriner aranmalıdır.

Köpek üzüm yerse ne olur?

Üzüm ve kuru üzüm ciddi böbrek hasarına neden olabilir. Belirti beklenmeden veterinere başvurulmalıdır.

Köpek günde kaç öğün yemeli?

Yavrular yaşına göre 3–4, yetişkinler genellikle iki öğün beslenir.

Köpek maması sürekli önünde durmalı mı?

Çoğu köpekte ölçülü ve saatli öğünler daha iyi kilo kontrolü sağlar.

Köpek kaç günde bir yıkanır?

Sabit bir süre yoktur. Kirlenme, tüy yapısı ve deri sağlığına göre gerektikçe yıkanmalıdır.

Köpek ne sıklıkla taranır?

Kısa tüylüler haftada bir veya birkaç kez, uzun ve yoğun tüylüler daha sık taranmalıdır.

Köpek tüyü nasıl azaltılır?

Düzenli tarama, dengeli beslenme, parazit kontrolü ve uygun banyo yardımcı olabilir.

Köpek tuvalet eğitimi kaç günde öğrenir?

Kesin süre yoktur. Yaş, geçmiş ve uygulamadaki düzen süreci etkiler. Bazı yavrularda haftalar veya aylar sürebilir.

Eve tuvalet yapan köpek cezalandırılır mı?

Hayır. Kaza temizlenmeli ve doğru yerde yaptığı zaman hemen ödüllendirilmelidir.

Köpek kaç kere dışarı çıkarılmalı?

Yaşına ve tuvalet kontrolüne göre değişir. Yavrular yetişkinlerden çok daha sık çıkarılmalıdır.

Köpek günde kaç saat yürümeli?

Irka, yaşa ve sağlık durumuna bağlıdır. Süreden çok köpeğin ihtiyacına uygun düzenli fiziksel ve zihinsel aktivite önemlidir.

Köpek yalnız kalabilir mi?

Kademeli eğitimle belirli süre yalnız kalabilir. Yavrular ve ayrılık kaygısı bulunan köpekler uzun süre yalnız bırakılmamalıdır.

Köpeğin tırnağı kesilir mi?

Evet. Fazla uzayan tırnaklar yürüyüşü ve eklemleri olumsuz etkiler.

Köpeğin dişi fırçalanır mı?

Evet. Mümkünse günlük olarak köpek diş macunuyla fırçalanmalıdır.

Köpeğe insan ağrı kesicisi verilir mi?

Hayır. Veteriner önermeden hiçbir insan ilacı verilmemelidir.

Köpek neden sürekli kaşınır?

Pire, alerji, enfeksiyon, kulak hastalığı veya deri problemi olabilir. Sürekli kaşınma veteriner tarafından değerlendirilmelidir.

Köpek neden ot yer?

Bazı köpekler zaman zaman ot yiyebilir. Ancak sık ot yeme, kusma veya iştahsızlık varsa veteriner kontrolü gerekir.

Köpek neden dışkısını yer?

Davranış, açlık, stres, ilgi arama veya sağlık sorunları etkili olabilir. Beslenme ve sağlık durumu veterinerle değerlendirilmelidir.

Sağlıklı Köpek Bakımının Temel Kuralları

Sağlıklı bir köpek için:

• Yaşına ve büyüklüğüne uygun mama verin.
• Günlük mamayı ölçün.
• Sürekli temiz su bulundurun.
• İnsan yemeklerini sınırlandırın.
• Çikolata, üzüm, soğan ve ksilitolden uzak tutun.
• Her gün yürüyüş ve oyun sağlayın.
• Tuvalet saatlerini düzenli tutun.
• Doğru davranışları hemen ödüllendirin.
• Cezalandırmayın.
• Tüylerini düzenli tarayın.
• Tırnak, kulak ve diş bakımını ihmal etmeyin.
• Aşı ve parazit uygulamalarını takip edin.
• Kimlik, mikroçip ve iletişim bilgilerini güncel tutun.
• Ani iştah, kilo ve davranış değişikliklerini önemseyin.
• En az yılda bir veteriner muayenesine götürün.

Köpeğin ihtiyaçları yalnızca ırkına bakılarak belirlenemez. Aynı ırktaki iki köpeğin yaşı, kilosu, hareket düzeyi ve sağlık durumu farklı olabilir.

En doğru bakım planı, köpeğin bireysel özellikleri değerlendirilerek oluşturulmalıdır.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mama miktarı, ev yapımı beslenme, takviye, aşı, parazit uygulaması, egzersiz ve hastalık tedavisi için köpeği muayene eden veteriner hekimin önerisi esas alınmalıdır.