Kedi Beslenmesi, Tüy Bakımı ve Tuvalet Eğitimi Rehberi

Kedilerin sağlıklı, hareketli ve uzun bir yaşam sürdürebilmesi için yalnızca mama verilmesi yeterli değildir. Kedinin yaşı, kilosu, kısırlaştırılmış olup olmadığı, hareket düzeyi ve sağlık durumu dikkate alınarak beslenmesi; temiz suya ulaşması, düzenli veteriner kontrolünden geçmesi, uygun tuvalet alanına ve güvenli bir yaşam ortamına sahip olması gerekir.

Kediler zorunlu etçildir. Bu ifade, yalnızca eti sevdikleri anlamına gelmez. Vücutlarının ihtiyaç duyduğu bazı aminoasitleri, yağ asitlerini ve vitaminleri hayvansal kaynaklardan almak zorunda olduklarını gösterir. Dengeli ve eksiksiz bir kedi maması; protein, yağ, vitamin, mineral ve kediler için gerekli aminoasitleri uygun oranlarda içermelidir. İnsanlar için hazırlanan yemekler veya yalnızca et verilerek oluşturulan ev yapımı beslenme düzeni, uzun vadede ciddi besin eksikliklerine yol açabilir.

Kediler Hakkında Kısa Bakım Tablosu

Kediler Ne Yer?

Ev kedisinin ana besini, üzerinde “tam ve dengeli” ibaresi bulunan ve yaşam dönemine uygun olarak üretilmiş kedi maması olmalıdır.

Kediler için uygun temel beslenme seçenekleri şunlardır:

• Yaş mama
• Kuru mama
• Veteriner hekim tarafından önerilen terapötik mamalar
• Veteriner beslenme uzmanı tarafından hazırlanmış dengeli ev yapımı tarifler

Mama seçerken ambalajın önündeki reklamlardan çok içerik dengesi, kedinin yaşam dönemi ve sağlık ihtiyaçları önemlidir.

Cornell Feline Health Center, kedilerin yüksek protein, orta düzeyde yağ ve sınırlı karbonhidrat içeren beslenmeye biyolojik olarak uyumlu olduğunu; ayrıca vitamin, mineral, yağ asidi ve aminoasitlere ihtiyaç duyduğunu belirtmektedir. Gereksiz vitamin ve mineral takviyeleri dengeli mama kullanan kedilerde yarardan çok zarar oluşturabilir.

Kedi Sadece Etle Beslenebilir mi?

Hayır. Kediler etçil olmasına rağmen yalnızca tavuk, kıyma, ciğer veya balıkla beslenmemelidir.

Yalnızca kas eti verilmesi durumunda:

• Kalsiyum-fosfor dengesi bozulabilir.
• Bazı vitamin ve mineraller eksik kalabilir.
• Kemik ve diş sorunları gelişebilir.
• Kalp ve göz sağlığı için gerekli besinler yetersiz alınabilir.
• Yavru kedilerde gelişim bozuklukları oluşabilir.

Et ara sıra ödül veya mamaya küçük bir katkı şeklinde verilebilir. Ana öğün olarak kullanılacak ev yapımı diyetin veteriner beslenme uzmanı tarafından formüle edilmesi gerekir.

Kediler Tavuk Yer mi?

Kediler sade, iyi pişmiş ve kemiksiz tavuk eti yiyebilir.

Ancak tavuk:

• Tuzsuz olmalı,
• Baharatsız hazırlanmalı,
• Soğan ve sarımsak içermemeli,
• Kemiksiz olmalı,
• Kızartılmamalı,
• Ana beslenmenin yerine geçmemelidir.

Pişmiş tavuk kemiği kolayca parçalanarak ağız, yemek borusu veya bağırsak yaralanmasına neden olabilir.

Kediler Balık Yer mi?

Kedilere az miktarda ve iyi pişmiş, kılçıksız balık verilebilir. Ancak her gün balıkla beslenmesi doğru değildir.

Sürekli balık verilmesi:

• Beslenmenin dengesini bozabilir.
• Kedinin diğer mamaları reddetmesine yol açabilir.
• Fazla yağ veya tuz alımına neden olabilir.
• Kılçık nedeniyle yaralanma riski oluşturabilir.

Konserve ton balığı insan tüketimi için hazırlandığından kedinin temel besini yapılmamalıdır. Yağlı, tuzlu veya soslu ürünler tercih edilmemelidir.

Kediler Yumurta Yer mi?

İyi pişmiş yumurta küçük miktarda verilebilir. Çiğ yumurta bakteri riski taşıyabileceği için önerilmez.

Yumurta da tavuk ve balık gibi dengeli kedi mamasının yerine geçmemelidir.

Kediler Yoğurt Yer mi?

Bazı kediler çok küçük miktarda sade yoğurdu tolere edebilir. Ancak birçok yetişkin kedide laktoz sindirimi zayıftır.

Yoğurt sonrası:

• İshal,
• Gaz,
• Karın ağrısı,
• Kusma

oluşuyorsa tekrar verilmemelidir.

Şekerli, aromalı, meyveli veya tatlandırıcılı yoğurtlar verilmemelidir.

Kediler Süt İçer mi?

Yetişkin kedilerin önemli bir bölümü laktozu iyi sindiremez. İnek sütü ishal, gaz ve karın rahatsızlığı oluşturabilir.

Yavru kedilere de normal inek sütü verilmez. Annesiz yavru için veteriner hekim önerisiyle yavru kedi süt tozu kullanılmalıdır.

“Kediler süt içer” görüntüsü kültürel olarak yaygın olsa da düzenli inek sütü tüketimi sağlıklı bir gereksinim değildir.

Kuru Mama mı Yaş Mama mı?

Her iki mama türü de kaliteli ve tam dengeli olduğu sürece kullanılabilir.

Kuru Mamanın Avantajları

• Saklanması kolaydır.
• Ölçülü porsiyonlama yapılabilir.
• Mama oyuncaklarında kullanılabilir.
• Gün içinde daha uzun süre dayanabilir.
• Genellikle daha ekonomiktir.

Kuru Mamanın Dezavantajları

• Su oranı düşüktür.
• Ölçüsüz bırakılırsa aşırı yenebilir.
• Kilo almaya yatkın kedilerde porsiyon kontrolü gerektirir.
• Serbest besleme, günlük tüketimin takip edilmesini zorlaştırabilir.

Yaş Mamanın Avantajları

• Daha yüksek su içerir.
• Bazı kediler için daha iştah açıcıdır.
• Porsiyon kontrolünü kolaylaştırabilir.
• Özellikle az su içen kedilerin toplam sıvı alımına katkı sağlayabilir.

Yaş Mamanın Dezavantajları

• Açıldıktan sonra bekletilemez.
• Daha pahalı olabilir.
• Tabakta uzun süre bırakıldığında bozulabilir.
• Bazı kediler yalnızca tek bir lezzete alışabilir.

Birçok kedi için yaş ve kuru mamanın kontrollü biçimde birlikte kullanılması uygundur. Kesin oran kedinin kilosuna, su tüketimine, idrar yolları sağlığına ve günlük kalori ihtiyacına göre belirlenmelidir.

Kedilere Günde Kaç Öğün Mama Verilir?

Kediler doğaları gereği gün içinde birden fazla küçük öğün tüketmeye yatkındır. Öğün sayısı yaşa, kiloya ve sağlık durumuna göre ayarlanmalıdır.

Yavru Kedi

Yavru kediler hızlı büyüdüğü ve mide kapasiteleri küçük olduğu için daha sık beslenmelidir.

Genel bir düzen:

• 2–3 aylık: Günde 4 küçük öğün
• 3–6 aylık: Günde 3–4 öğün
• 6–12 aylık: Günde 2–3 öğün

olabilir.

Kesin miktar mama paketindeki öneriye ve veteriner değerlendirmesine göre ayarlanmalıdır.

Yetişkin Kedi

Sağlıklı yetişkin kediler çoğunlukla günde iki veya üç ölçülü öğünle beslenebilir.

Mama gün boyu sınırsız bırakıldığında bazı kediler ihtiyaçlarından fazla yiyebilir. Özellikle kısırlaştırılmış, az hareket eden ev kedilerinde ölçülü öğün sistemi kilo kontrolünü kolaylaştırır.

Yaşlı Kedi

Yaşlı kedilerde iştah, sindirim kapasitesi, diş sağlığı ve kas kütlesi değişebilir. Bazı yaşlı kedilerin enerji ihtiyacı azalırken bazıları kilo kaybetmeye başlayabilir.

AAHA ve AAFP sınıflandırmasına göre:

• Yavru: Doğumdan 1 yaşına kadar
• Genç yetişkin: 1–6 yaş
• Olgun yetişkin: 7–10 yaş
• Yaşlı: 10 yaş üzeri

olarak değerlendirilir. Yaşlı kedilerde kilo kaybı, iştah değişikliği ve kas kaybı özellikle yakından izlenmelidir.

Bir Kedi Günde Ne Kadar Mama Yemeli?

Tek bir doğru gram miktarı yoktur.

Miktarı etkileyen başlıca unsurlar:

• Kedinin kilosu
• Yaşı
• Vücut kondisyonu
• Kısırlaştırılmış olması
• Günlük hareket düzeyi
• Mamanın kalori yoğunluğu
• Hastalıklar
• Hamilelik veya emzirme
• Yaş ve kuru mamanın birlikte kullanılması

Örneğin iki farklı mamanın 50 gramı aynı kaloriyi içermeyebilir. Bu nedenle yalnızca gram miktarı değil, mamanın enerji değeri de dikkate alınmalıdır.

Cornell, obezitenin kedilerde en sık görülen beslenme sorunlarından biri olduğunu ve artrit ile diyabet dâhil çeşitli hastalıkların riskini artırdığını belirtmektedir. İdeal porsiyonun belirlenmesinde kedinin kilo ve vücut kondisyon puanı izlenmelidir.

Kedinin İdeal Kiloda Olduğu Nasıl Anlaşılır?

İdeal kilodaki kedide:

• Kaburgalar hafif yağ tabakası altında hissedilebilir.
• Yukarıdan bakıldığında bel bölgesi belli olur.
• Karın aşırı sarkık veya yuvarlak görünmez.
• Omurga ve kalça kemikleri dışarıdan sivri görünmez.

Kaburgalar hiç hissedilemiyor ve bel görünmüyorsa kedi fazla kilolu olabilir. Omurga, kaburga ve kalça kemikleri çok belirginse kedi zayıf olabilir.

Kedinin ideal kilosu yalnızca tartı rakamına göre değil, vücut ve kas kondisyonuna göre değerlendirilmelidir.

Yavru Kedi Nasıl Beslenir?

Yavru kediler yetişkin kedilerden daha fazla enerji, protein ve gelişim için gerekli besinlere ihtiyaç duyar.

Yavru kedi maması:

• Büyüme dönemine uygun olmalı,
• Tam ve dengeli olmalı,
• Küçük ağız yapısına uygun olmalı,
• Porsiyonlara bölünerek verilmelidir.

Yaklaşık bir yaşına kadar yavru kedi maması kullanılması genel bir uygulamadır. Ancak büyük yapılı veya sağlık sorunu bulunan kedilerde geçiş zamanı veteriner tarafından değiştirilebilir.

Yeni mamaya geçerken mama birden değiştirilmemelidir. Genellikle birkaç gün boyunca eski ve yeni mama giderek değişen oranlarda karıştırılır.

Kısırlaştırılmış Kedi Nasıl Beslenir?

Kısırlaştırma sonrasında bazı kedilerin enerji ihtiyacı azalabilir, iştahı ise artabilir. Bu nedenle porsiyon kontrolü önemlidir.

Kısırlaştırılmış kedide:

• Mama gramla ölçülmeli,
• Haftalık veya aylık kilo kontrolü yapılmalı,
• Günlük oyun artırılmalı,
• Ödül mamaları sınırlandırılmalı,
• Yaş mama hesaba katılmalıdır.

“Kısır mama” kullanmak tek başına kilo almayı önlemez. Gereğinden fazla verilen düşük kalorili mama da kilo artışına yol açabilir.

Yaşlı Kedi Nasıl Beslenir?

Yaşlı kedilerin beslenmesi yalnızca yaşına bakılarak değiştirilmemelidir. Sağlık taraması yapılması önemlidir.

Yaşlı kedilerde:

• Böbrek hastalığı
• Tiroid hastalığı
• Diyabet
• Diş ağrısı
• Eklem problemi
• Sindirim hastalığı
• Kas kaybı

daha sık görülebilir.

Yaşlı kedinin iştahında, kilosunda, su içmesinde veya idrar miktarında değişiklik “yaşlandı” denilerek geçiştirilmemelidir. AAHA/AAFP, yaşlı kedilerin en az altı ayda bir veteriner kontrolünden geçmesini; genç ve yetişkin kedilerin ise en az yıllık muayene edilmesini önermektedir.

Cinsine Göre Kediler Farklı Beslenir mi?

Çoğu kedinin temel beslenme ihtiyacı cinsinden çok yaşı, kilosu, sağlık durumu ve yaşam şekline bağlıdır.

Bununla birlikte bazı cinslerde özel dikkat gerekebilir.

İran Kedisi

İran kedileri uzun tüylüdür ve tüy yumağı riski daha yüksek olabilir. Günlük tarama, göz çevresi temizliği ve uygun mama kabı önemlidir.

British Shorthair

British Shorthair kedileri kilo almaya eğilimli olabilir. Porsiyon kontrolü, oyun ve düzenli tartım önemlidir.

Scottish Fold

Scottish Fold kedilerinde kalıtsal kıkırdak ve eklem hastalıkları görülebilir. Fazla kilo eklemlere ek yük bindireceği için ideal kilonun korunması çok önemlidir.

Maine Coon

Maine Coon büyük yapılı ve uzun tüylü bir cinstir. Yavru dönemi beslenmesi, eklem sağlığı, kalp kontrolleri ve tüy bakımı dikkatle yürütülmelidir.

Sphynx

Sphynx kedileri tüysüz görünse de cilt bakımı gerektirir. Enerji ihtiyacı bazı bireylerde farklı olabilir. Cilt yağlanması ve kulak temizliği kontrol edilmelidir.

Tekir ve Melez Kediler

Tekir bir cins adı değildir; tüy desenini ifade eder. Melez kediler de yaş, kilo ve sağlık durumuna göre beslenmelidir.

Cins mamaları zorunlu değildir. Veteriner hekim tarafından özel bir gerekçe sunulmadıkça asıl amaç kaliteli, dengeli ve kedinin ihtiyacına uygun beslenmedir.

Kedilere Verilmemesi Gereken Yiyecekler

Kedilere şu yiyecekler verilmemelidir:

• Soğan
• Sarımsak
• Pırasa ve benzeri soğangiller
• Çikolata ve kakao
• Alkol
• Kahve, çay ve kafeinli içecekler
• Üzüm ve kuru üzüm
• Ksilitol içeren ürünler
• Çiğ hamur
• Çok tuzlu yiyecekler
• Baharatlı yemekler
• Yağlı kızartmalar
• Pişmiş kemikler
• Küflü yiyecekler
• Köpek maması
• İnsan ilacı

Kedinin zehirli bir yiyecek yediğinden şüphelenildiğinde evde kusturmaya çalışılmamalı ve veteriner kliniğiyle hemen iletişime geçilmelidir.

Kedi Köpek Maması Yiyebilir mi?

Bir kerelik küçük miktar çoğunlukla acil durum oluşturmaz. Ancak köpek maması kedilerin uzun vadeli beslenme ihtiyaçlarına uygun değildir.

Kedilerin besin gereksinimleri köpeklerden farklıdır. Düzenli köpek maması tüketimi besin yetersizliklerine yol açabilir.

Kediye Çiğ Et Verilir mi?

Çiğ et:

• Salmonella ve diğer bakterileri,
• Parazitleri,
• Kemik parçalarını,
• Beslenme dengesizliğini

beraberinde getirebilir.

Çiğ beslenme planı veteriner beslenme uzmanı gözetimi olmadan uygulanmamalıdır. Evde yalnızca et, sakatat ve kemikle hazırlanan tariflerin dengeli olduğu varsayılmamalıdır.

Kedinin Su İçmesi Nasıl Artırılır?

Kedinin her zaman temiz suya erişimi olmalıdır.

Su tüketimini artırmak için:

• Evin farklı bölgelerine su kabı konulabilir.
• Geniş ve sığ kaplar denenebilir.
• Su günlük değiştirilmelidir.
• Mama ve kum kabından uzağa yerleştirilmelidir.
• Su pınarı kullanılabilir.
• Yaş mama beslenmeye eklenebilir.
• Kedinin tercih ettiği cam, seramik veya çelik kap seçilebilir.

Mama ve su kaplarının kum kabından uzakta tutulması hijyen ve kedinin rahatlığı açısından önerilir.

Evde Kedi Bakımında Neler Gerekir?

Yeni bir kedi eve gelmeden önce şu temel malzemeler hazırlanmalıdır:

• Yaşına uygun mama
• Mama kabı
• Su kabı veya su pınarı
• Kum kabı
• Kokusuz kedi kumu
• Kum küreği
• Taşıma çantası
• Tırmalama tahtası
• Yatak veya güvenli dinlenme alanı
• Tarak veya fırça
• Güvenli oyuncaklar
• Tırnak makası
• Kimlik ve mikroçip işlemleri için veteriner planı

Cornell, yeni kedinin eve geldiğinde kum kabı, mama, su kapları ve tırmalama alanının hazır olmasını; ayrıca kısa süre içinde veteriner muayenesinden geçirilmesini önermektedir.

Yeni Kedi Eve Nasıl Alıştırılır?

Yeni kedi ilk günlerde evin tamamına salınmak yerine sakin bir odaya alınabilir.

Odada:

• Mama
• Su
• Kum kabı
• Saklanma alanı
• Yatak
• Tırmalama alanı
• Oyuncak

bulunmalıdır.

Kedi saklanıyorsa zorla çıkarılmamalıdır. Kendisinin yaklaşmasına izin verilmelidir.

İlk günlerde:

• Yüksek ses çıkarılmamalı,
• Sürekli kucağa alınmamalı,
• Çocukların kovalamalarına izin verilmemeli,
• Evdeki diğer hayvanlarla hemen yüz yüze bırakılmamalıdır.

Tanıştırmalar kokuyla başlayıp kısa ve kontrollü görüşmelerle ilerlemelidir.

Kediler İçin Ev Nasıl Güvenli Hale Getirilir?

Evde şu riskler kontrol edilmelidir:

• Açık pencere ve balkona güvenli kedi filesi takılmalı.
• İp, lastik, iğne ve saç tokaları ortada bırakılmamalı.
• Temizlik ürünleri kapalı dolapta tutulmalı.
• İlaçlar erişilemeyecek yerde olmalı.
• Elektrik kabloları korunmalı.
• Çamaşır ve bulaşık makinesi çalıştırılmadan kontrol edilmeli.
• Ocak ve sıcak yüzeylere dikkat edilmeli.
• Zehirli bitkiler evden uzaklaştırılmalı.
• Devrilebilecek ağır eşyalar sabitlenmeli.

Özellikle zambak türleri kediler için son derece tehlikelidir. Bitkinin yaprağı, poleni veya bulunduğu vazodaki su bile ciddi zehirlenmeye neden olabilir.

Kedi Tüyü İçin Nasıl Önlem Alınır?

Kedinin tüy dökmesini tamamen durdurmak mümkün değildir. Tüy dökülmesi doğal bir süreçtir.

Ancak evde biriken tüy miktarı azaltılabilir.

Düzenli Tarama

Tarama:

• Ölü tüyleri toplar.
• Mobilyaya dökülen tüyü azaltır.
• Kedinin yuttuğu tüy miktarını azaltabilir.
• Deri sorunlarının erken fark edilmesini sağlar.
• Keçe oluşumunu önler.

Cornell, düzenli taramanın tüyleri temiz ve parlak tuttuğunu, mobilyadaki tüy miktarını ve kedinin yuttuğu gevşek tüyleri azalttığını belirtmektedir.

Kısa Tüylü Kediler

Haftada iki veya üç kez tarama çoğu kısa tüylü kedi için yeterli olabilir. Mevsimsel tüy dökümünde sıklık artırılabilir.

Uzun Tüylü Kediler

İran ve Maine Coon gibi uzun tüylü kediler mümkünse her gün taranmalıdır. Koltuk altı, karın, boyun ve arka bacak bölgeleri keçeleşmeye yatkındır.

Kaliteli Beslenme

Protein, yağ asitleri ve gerekli vitamin-minerallerin eksikliği tüy kalitesini bozabilir. Ancak dengeli mama yiyen kediye veteriner tavsiyesi olmadan gelişigüzel vitamin veya balık yağı verilmemelidir.

Parazit Kontrolü

Pireler kaşıntı, aşırı yalanma ve tüy kaybına yol açabilir. Evden çıkmayan kedilerde bile parazit riski tamamen sıfır değildir. Parazit programı yaşam koşullarına göre veteriner tarafından belirlenmelidir.

Stresi Azaltmak

Taşınma, yeni hayvan, evdeki çatışma, yalnızlık veya rutin değişikliği aşırı yalanmayı tetikleyebilir.

Bölgesel kellik, yara veya sürekli yalanma varsa yalnızca strese bağlanmamalı; alerji, parazit, ağrı ve deri hastalıkları araştırılmalıdır. Aşırı bakım normal davranış olarak kabul edilmemelidir.

Evi Düzenli Temizlemek

Tüy kontrolü için:

• HEPA filtreli süpürge kullanılabilir.
• Koltuk ve yataklara yıkanabilir örtü serilebilir.
• Tüy toplama ruloları kullanılabilir.
• Kedinin yatağı düzenli yıkanabilir.
• Hava temizleyici değerlendirilebilir.
• Halılar düzenli süpürülebilir.

Kediyi sık sık yıkamak tüy dökülmesini kalıcı olarak çözmez ve cildi kurutabilir.

Kedi Ne Sıklıkla Yıkanır?

Sağlıklı ev kedileri kendilerini temizlediği için düzenli banyo çoğunlukla gerekli değildir.

Banyo şu durumlarda gerekebilir:

• Üzerine zararlı veya yapışkan madde bulaşması
• Kendisini temizleyememesi
• Veteriner tarafından tedavi şampuanı önerilmesi
• Tüysüz cinslerde yağlanma
• İshal veya idrarla kirlenme

İnsan şampuanı kullanılmamalıdır. Kediler için üretilmiş ürün tercih edilmelidir.

Tüy Yumağı Nasıl Önlenir?

Kediler kendilerini yalarken tüy yutar. Tüyün büyük bölümü dışkıyla atılır; bir bölümü midede birikerek tüy yumağı oluşturabilir.

Tüy yumağı riskini azaltmak için:

• Düzenli tarama yapılmalı,
• Yeterli su alması sağlanmalı,
• Uzun tüylü kediler günlük taranmalı,
• Aşırı yalanmanın nedeni araştırılmalı,
• Veteriner önerisi olmadan gelişigüzel macun veya müshil verilmemelidir.

Cornell, özellikle uzun tüylü ve yaşlı kedilerde tüy yumağı riskinin daha yüksek olduğunu ve günlük taramanın önemli olduğunu belirtmektedir.

Tüy Yumağı Ne Zaman Tehlikelidir?

Şu belirtilerde veterinere başvurulmalıdır:

• Sürekli öğürme ancak hiçbir şey çıkaramama
• Tekrarlayan kusma
• İştahsızlık
• Halsizlik
• Kabızlık
• Karın ağrısı
• Bir günden uzun süre yemek yememe
• Nefes alırken öksürme veya hırıltı

Tüy yumağı sandığınız ses, astım veya başka bir solunum hastalığına da ait olabilir. Bağırsakta tıkanan büyük tüy kütlesi ciddi ve nadiren ölümcül bir duruma yol açabilir.

Kedi Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir?

Kedilerin çoğu kumu kazma ve dışkısını örtme davranışına doğal olarak yatkındır. Bu nedenle köpeklerdeki gibi uzun bir tuvalet eğitimi çoğunlukla gerekmez.

Kum Kabını Doğru Yere Yerleştirin

Kum kabı:

• Sessiz,
• Kolay ulaşılır,
• Mama ve sudan uzak,
• Kapısı kapanmayan,
• Kedinin kaçış yolunun bulunduğu

bir alana yerleştirilmelidir.

Çamaşır makinesi, kalorifer, yüksek sesli cihaz veya yoğun insan trafiğinin yanına konulmamalıdır.

Uygun Kum Kabı Seçin

Kum kabı kedinin rahatça dönüp kazabileceği kadar büyük olmalıdır.

Yavru, yaşlı veya eklem ağrısı bulunan kediler için girişi alçak kap tercih edilmelidir.

Çoğu kedi:

• Üstü açık,
• Geniş,
• Kokusuz,
• Temiz

kum kaplarını tercih eder.

Uygun Kum Kullanın

Çoğu kedi ince taneli ve kokusuz kumu tercih eder.

Parfümlü kumlar insanlar için hoş koksa da kediyi rahatsız edebilir. Birden fazla kum seçeneği sunarak kedinin tercihi gözlemlenebilir.

Cornell, kumun yaklaşık 2,5–5 santimetre derinlikte olmasını ve çoğu kedinin kokusuz, ince dokulu kumu tercih ettiğini belirtmektedir.

Kediyi Kuma Tanıtın

Yeni kedi eve geldiğinde:

1. Kum kabının yerini gösterin.
2. Uykudan uyandığında kaba yönlendirin.
3. Yemekten sonra kaba bırakın.
4. Koklamasına ve kazmasına izin verin.
5. Kullandığında sakin biçimde ödüllendirin.

Patilerini zorla kuma sürtmek gerekmez. Korkutmak veya cezalandırmak ters etki oluşturabilir.

Kazayı Cezalandırmayın

Kedi dışarıya idrar veya dışkı yaptığında:

• Bağırmayın.
• Burnunu sürmeyin.
• Vurmayın.
• Su sıkmayın.
• Kum kabına zorla kapatmayın.

Bölgeyi kokuyu gideren enzimli bir temizleyiciyle temizleyin. Çamaşır suyu veya amonyak kokusu bazı kedilerin aynı yeri tekrar işaretlemesine yol açabilir.

AAHA/AAFP bakım rehberi, kedilerde cezalandırma yerine olumlu pekiştirmenin kullanılmasını önermektedir.

Evde Kaç Kum Kabı Olmalı?

Genel öneri:

Kedi sayısı + 1 kum kabı

şeklindedir.

Örneğin:

• Bir kedi için iki kum kabı
• İki kedi için üç kum kabı
• Üç kedi için dört kum kabı

önerilir.

Kutular yan yana dizilmek yerine evin farklı bölgelerine yerleştirilmelidir. Kediler yan yana duran kutuları tek tuvalet alanı gibi algılayabilir.

Cornell bu yöntemi ev içinde çatışmayı ve tuvalet sorunlarını azaltmak için önermektedir.

Kum Kabı Ne Sıklıkla Temizlenir?

Topaklanan kum kullanılıyorsa:

• Dışkı ve idrar topakları her gün alınmalı,
• Gerektikçe temiz kum eklenmeli,
• Kutu düzenli aralıklarla tamamen boşaltılıp yıkanmalıdır.

Kutu hafif deterjanla temizlenip tamamen durulanmalı ve kurutulmalıdır. Çok güçlü kokulu kimyasallar kullanılmamalıdır.

Kirli kum kabı kedinin başka yerlere tuvalet yapmasının en sık nedenlerinden biridir.

Kedi Neden Kumun Dışına Tuvalet Yapar?

Kum dışına yapma yalnızca davranış bozukluğu değildir. Sağlık problemi olabilir.

Olası nedenler:

• İdrar yolu hastalığı
• Mesane ağrısı
• Kabızlık
• İshal
• Böbrek hastalığı
• Diyabet
• Eklem ağrısı
• Kirli kum kabı
• Yanlış kum türü
• Küçük veya kapalı kutu
• Gürültülü konum
• Başka kedinin kutuyu engellemesi
• Taşınma veya stres
• İşaretleme davranışı

Özellikle erkek kedinin sık sık tuvalete gidip az veya hiç idrar yapamaması acil durumdur. İdrar yolu tıkanması kısa sürede hayati tehlikeye dönüşebilir.

Yeni başlayan tuvalet dışı davranışta önce veteriner muayenesi yapılmalıdır.

Kedinin Tırmalaması Nasıl Kontrol Edilir?

Tırmalama normal bir kedi davranışıdır. Amaç tamamen engellemek değil, doğru yere yönlendirmektir.

Kedi için:

• Dikey tırmalama direği
• Yatay karton tırmalama
• Sağlam ve devrilmeyen yüzey
• Uyuduğu yerin yakınına tırmalama alanı

sunulmalıdır.

Mobilyayı tırmalıyorsa uygun tırmalama tahtası aynı bölgeye yerleştirilebilir. Kullandığında ödüllendirilmelidir.

Kedi Tırnağı Nasıl Kesilir?

Tırnaklar birkaç haftada bir kontrol edilebilir.

Yalnızca şeffaf uç kısmı kesilmelidir. Pembe damar bölümüne girilmesi ağrı ve kanamaya neden olur.

Kedi alışkın değilse:

• Önce patilerine dokunmaya alıştırın.
• Tek seferde bütün tırnakları kesmeye çalışmayın.
• Bir veya iki tırnakla başlayın.
• Ödül kullanın.
• Veterinerden uygulamalı gösterim isteyin.

Düzenli tırnak kontrolü, özellikle yaşlı kedilerde tırnağın uzayıp pati yastığına batmasını önler.

Kedinin Dişleri Fırçalanır mı?

Evet. Kedilerde diş taşı, diş eti hastalığı ve ağrılı diş problemleri sık görülür.

Kedilere özel:

• Diş fırçası
• Parmak fırçası
• Veteriner diş macunu

kullanılmalıdır.

İnsan diş macunu yutulmak için uygun değildir.

Yavru yaşta ağız çevresine dokunmaya ve kısa fırçalamalara alıştırmak süreci kolaylaştırır. AAHA/AAFP rehberi bütün yaşam dönemlerinde düzenli ağız ve diş değerlendirmesi yapılmasını önermektedir.

Kedi Ne Kadar Oyun Oynamalı?

Ev kedilerinin her gün fiziksel ve zihinsel aktiviteye ihtiyacı vardır.

Günde birkaç kısa oyun seansı uygulanabilir.

Uygun oyuncaklar:

• Olta oyuncakları
• Küçük toplar
• Mama bulmacaları
• Tüneller
• Takip oyuncakları
• Tırmanma ağaçları
• Karton kutular

Lazer kullanılıyorsa oyun sonunda kedinin yakalayabileceği fiziksel bir oyuncak veya ödül sunulmalıdır.

İp ve kurdele türü oyuncaklar gözetimsiz bırakılmamalıdır. Yutulmaları bağırsak tıkanmasına neden olabilir.

Kediyi Ellerle Oynatmak Doğru mu?

Yavru kedinin elleri ve ayakları av gibi takip etmesine izin vermek ileride ısırma ve tırmalama davranışını artırabilir.

AAHA/AAFP, ellerin ve ayakların oyuncak olarak kullanılmamasını ve yavruların olumlu pekiştirmeyle eğitilmesini önermektedir.

Kedinin Aşıları ve Veteriner Bakımı

Aşı programı kedinin:

• Yaşı
• Önceki aşıları
• Evden çıkıp çıkmaması
• Başka kedilerle teması
• Yaşadığı bölge
• Sağlık durumu

dikkate alınarak veteriner tarafından hazırlanmalıdır.

Genel koruyucu bakım şunları içerir:

• İlk muayene
• Temel aşılar
• İç ve dış parazit değerlendirmesi
• Mikroçip ve kayıt işlemleri
• Kısırlaştırma değerlendirmesi
• Diş muayenesi
• Kilo ve kondisyon takibi
• Kan ve idrar kontrolleri
• Yaşlı kedilerde daha sık tarama

Evden çıkmayan kedilerin de aşı, parazit ve veteriner kontrollerine ihtiyacı vardır. AAHA/AAFP, tüm kedilerin en az yılda bir kapsamlı muayene edilmesini ve yaşlı kedilerin altı ayda bir kontrol edilmesini önermektedir.

Kedi Ne Zaman Acilen Veterinere Götürülmeli?

Şu belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

• Nefes almakta güçlük
• Ağzı açık nefes alma
• İdrar yapamama
• Sürekli tuvalete gidip idrar çıkaramama
• Şiddetli veya tekrarlayan kusma
• Kanlı kusma veya dışkı
• Zehirli madde yeme şüphesi
• Yüksekten düşme
• Trafik kazası
• Nöbet
• Bilinç kaybı
• Ani felç veya dengesizlik
• Şiddetli karın ağrısı
• Bir günden uzun süren belirgin iştahsızlık
• Ani halsizlik
• Göz yaralanması

Kediler hastalıklarını saklama eğiliminde olabilir. Davranış, iştah, su tüketimi, idrar ve dışkıdaki küçük değişiklikler önemsenmelidir.

Evde Kedi Beslemenin En Sık Yapılan Hataları

Mamayı Sürekli Dolu Bırakmak

Bazı kediler kendini kontrol edebilirken bazıları aşırı yer. Günlük miktarın ölçülmesi kilo kontrolünü kolaylaştırır.

Çok Fazla Ödül Vermek

Ödül maması da günlük kaloriye dahildir. Küçük görünen ödüller toplamda kilo aldırabilir.

Sürekli İnsan Yemeği Vermek

Tuz, yağ, baharat, soğan ve sarımsak içeren yemekler kediler için uygun değildir.

Kumu Nadiren Temizlemek

Kedi kirli tuvaleti reddedebilir ve evin başka bölümünü kullanabilir.

Tek Kediye Çok Küçük Bir Kum Kabı Kullanmak

Kutu kedinin rahatça dönüp kazabileceği büyüklükte olmalıdır.

Tüy Dökülmesini Normal Kabul Edip Kellere Dikkat Etmemek

Bölgesel tüy kaybı, yara, kabuk veya sürekli yalanma veteriner değerlendirmesi gerektirir.

Kediyi Cezalandırmak

Ceza korku ve stresi artırabilir; davranışın nedenini çözmez.

Veterinere Yalnızca Hastalandığında Gitmek

Koruyucu kontroller hastalıkların erken fark edilmesini sağlar.

Kedi Bakımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kediler ne yer?

Ana besinleri yaşına ve sağlık durumuna uygun tam ve dengeli kedi mamasıdır.

Kediye ev yemeği verilir mi?

Baharat, tuz, yağ, soğan ve sarımsak içeren ev yemekleri verilmemelidir. Ev yapımı ana diyet ancak veteriner beslenme uzmanının tarifiyle hazırlanmalıdır.

Kediye tavuk verilir mi?

Az miktarda, iyi pişmiş, kemiksiz, tuzsuz ve baharatsız tavuk verilebilir.

Kediye süt verilir mi?

Çoğu yetişkin kedi laktozu iyi sindiremez. İnek sütü ishal yapabilir.

Kediye çiğ et verilir mi?

Bakteri, parazit ve beslenme dengesizliği riski nedeniyle veteriner gözetimi olmadan önerilmez.

Kuru mama zararlı mı?

Kaliteli, tam dengeli ve uygun porsiyonda verildiğinde kuru mama kullanılabilir. Su tüketimi ve kilo düzenli takip edilmelidir.

Yaş mama her gün verilir mi?

Tam ve dengeli bir ürünse günlük beslenmenin parçası olabilir. Açılan ürün buzdolabında saklanmalı ve uzun süre dışarıda bırakılmamalıdır.

Kedim neden çok tüy döküyor?

Mevsimsel dökülme normal olabilir. Ancak kellik, kaşıntı, yara, kepek veya aşırı yalanma varsa parazit, alerji, stres veya hastalık araştırılmalıdır.

Kedi tüyü nasıl azaltılır?

Düzenli tarama, dengeli beslenme, parazit kontrolü ve düzenli ev temizliği tüy miktarını azaltabilir.

Kediyi kaç günde bir taramalıyım?

Kısa tüylü kediler haftada birkaç kez, uzun tüylü kediler mümkünse her gün taranmalıdır.

Kedi kaç günde bir yıkanır?

Sağlıklı ev kedilerinin düzenli olarak yıkanması çoğunlukla gerekmez.

Kedinin kum kabı nerede olmalı?

Sessiz, kolay ulaşılır, mama ve sudan uzak bir yerde olmalıdır.

Bir kediye kaç kum kabı gerekir?

Genel öneri bir kedi için iki kum kabıdır. Formül, kedi sayısı artı birdir.

Kedi neden kum dışına yapar?

Kirli kum, yanlış kutu, stres veya idrar yolu hastalığı gibi nedenler olabilir. Yeni başlayan durumda veteriner muayenesi gerekir.

Tuvaletini dışarı yapan kedi cezalandırılır mı?

Hayır. Ceza sorunu ağırlaştırabilir. Önce sağlık ve kum koşulları değerlendirilmelidir.

Kedi günde kaç saat uyur?

Kediler yaşa ve aktiviteye göre günün büyük bölümünü uyuyarak veya dinlenerek geçirebilir. Uyku düzenindeki ani değişiklikler hastalık belirtisi olabilir.

Kedi yalnız kalabilir mi?

Sağlıklı yetişkin kedi kısa süre yalnız kalabilir; ancak su, mama, temiz kum ve güvenli ortam sağlanmalıdır. Uzun süreli yalnızlık için düzenli insan kontrolü gerekir.

Kediye vitamin verilmeli mi?

Tam ve dengeli mama kullanan sağlıklı kediye veteriner önerisi olmadan vitamin verilmemelidir.

Sağlıklı Kedi Bakımının Temel Kuralları

Sağlıklı bir ev kedisi için en önemli noktalar şunlardır:

• Yaşına uygun tam ve dengeli mama kullanın.
• Mama miktarını ölçün.
• Her zaman temiz su bulundurun.
• Kilo ve iştah değişikliklerini takip edin.
• Kum kabını her gün temizleyin.
• Kedi sayısından bir fazla kum kabı bulundurun.
• Düzenli tarama yapın.
• Her gün oyun ve hareket sağlayın.
• Tırmalama ve tırmanma alanları oluşturun.
• Pencere ve balkonları güvenli hale getirin.
• Cezalandırmak yerine olumlu pekiştirme kullanın.
• Yıllık veteriner kontrollerini aksatmayın.
• Yaşlı kedileri daha sık kontrol ettirin.
• İdrar yapamama, nefes güçlüğü ve zehirlenme şüphesinde beklemeyin.

Kedinin bakımında tek bir mama markası veya tek bir yöntem bütün kedilere uymaz. En doğru plan, kedinin yaşı, kilosu, yaşam şekli, sağlık durumu ve davranışları birlikte değerlendirilerek oluşturulur.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mama miktarı, özel diyet, takviye, aşı, parazit uygulaması ve hastalık tedavisi için kediyi muayene eden veteriner hekimin önerisi esas alınmalıdır.