İyi Ceviz İçin Bakım Rehberi

Sağlıklı, güçlü ve yüksek verimli bir ceviz ağacı yetiştirmek için yalnızca fidan dikmek yeterli değildir. Ceviz ağacının yetiştirileceği bölgenin iklimine uygun çeşidin seçilmesi, toprağın derin ve geçirgen olması, ağacın düzenli sulanması ve ilk yıllarda doğru şekilde budanması gerekir.

Ceviz ağacı uzun ömürlü ve büyük taç oluşturan bir meyve ağacıdır. Uygun koşullarda onlarca yıl ürün verebilir. Ancak yanlış yere dikilen, ilkbahar geç donlarına yakalanan, düzensiz sulanan veya uygun tozlayıcısı bulunmayan ceviz ağaçlarında verim düşük kalabilir.

İyi bir ceviz ağacı için temel kurallar şunlardır:

• Bölgeye uygun ve sertifikalı fidan seçmek
• Geç ilkbahar donlarını dikkate almak
• Derin ve suyu iyi süzen toprak kullanmak
• Ağacın gelecekteki büyüklüğüne uygun alan bırakmak
• İlk yıllarda düzenli ve derin sulama yapmak
• Ağacı her gün az miktarda suyla sulamamak
• Toprak ve yaprak analizine göre gübre vermek
• İlk yıllarda merkezî lider sistemiyle şekil vermek
• Ana çeşide uygun tozlayıcı çeşit dikmek
• Hastalık ve zararlıları erken fark etmek
• Hasadı geciktirmemek
• Yeşil kabuk ve hastalıklı meyveleri bahçede bırakmamak

Tarım ve Orman Bakanlığı, başarılı ceviz yetiştiriciliği için bölgenin sonbahar, kış ve ilkbahar donlarının, yaz sıcaklıklarının ve soğuklama ihtiyacının dikkate alınmasını; bölgeye uygun, aşılı, ismine doğru ve sertifikalı fidan kullanılmasını önermektedir.

Ceviz Ağacı Bakımı Kısa Tablosu

Konu	Uygun uygulama
Güneş	Günde en az 6–8 saat
Toprak	Derin, geçirgen ve su tutmayan
Uygun pH	Genel olarak yaklaşık 6–7
Dikim zamanı	Fidan dinlenme dönemindeyken
Dikim aralığı	Çeşit ve sisteme göre yaklaşık 7–12 metre
Can suyu	Dikimden sonra bol miktarda
İlk yıllarda sulama	Düzenli ve derin
Yetişkin ağaç sulaması	Toprak ve iklime göre aralıklı, derin sulama
Gübreleme	Toprak ve yaprak analizine göre
Budama	İlk yıllarda şekil, sonraki yıllarda bakım budaması
Tozlayıcı	Ana çeşitle çiçeklenmesi örtüşen çeşit
İlk ürün	Genellikle birkaç yıl içinde
Düzenli ekonomik verim	Çeşit ve bakıma göre daha sonraki yıllarda
Hasat	Yeşil kabuk çatlamaya başladığında
En büyük hata	Yanlış çeşit seçimi ve düzensiz sulama

Ceviz İçin En Uygun Yer Nasıl Olmalı?

Ceviz ağacı geniş alana ihtiyaç duyar. Küçük bir süs ağacı gibi bina duvarına, ev temeline veya dar bahçe köşesine dikilmemelidir.

Uygun yer:

• Tam güneş alan
• Hava dolaşımı bulunan
• Taban suyu yüksek olmayan
• Yağmur suyunun birikmediği
• Derin toprağa sahip
• İlkbahar geç donlarının sık görülmediği
• Soğuk havanın çöküp biriktiği çukur alanlardan uzak

bir bölge olmalıdır.

Cevizler tam güneşte ve en az yaklaşık 1,2–1,8 metre derinliğe sahip, iyi drene olan topraklarda daha iyi gelişir. Ağaç erken uyandığı için geç ilkbahar donlarının sık görüldüğü alanlardan kaçınılmalıdır.

Çukur Alanlara Ceviz Dikilir mi?

Bahçenin en alçak kısmı ceviz için her zaman uygun değildir.

Soğuk hava çevredeki yüksek alanlardan aşağıya doğru hareket ederek çukur bölgelerde birikebilir. Bu durum ilkbaharda yeni açan gözlerin, çiçeklerin ve genç sürgünlerin donmasına neden olabilir.

Ağaç sağlıklı görünse bile her yıl don zararı görüyorsa düzenli ürün vermeyebilir.

Ceviz Ağacı Ne Kadar Büyür?

Ceviz ağacı çeşide, toprağa ve bakım şartlarına göre büyük taç oluşturabilir.

Yetişkin bir ağacın dalları geniş bir alana yayılabilir. Ev bahçesinde ağacın ileride:

• Binaya
• Çatıya
• Elektrik hattına
• Komşu parsele
• Yola
• Diğer meyve ağaçlarına

yaklaşacağı düşünülerek dikim yapılmalıdır.

Ev bahçelerinde ceviz ağaçları için yaklaşık 9–15 metreye kadar alan gerekebileceği belirtilmektedir. Çok sık dikilen ağaçlarda ışık yetersizliği, zayıf gelişim ve ürün azalması görülebilir.

Ceviz Hangi Toprağı Sever?

Ceviz ağacı derin kök oluşturduğu için toprağın yalnızca üst tabakasının verimli olması yeterli değildir.

En uygun toprak:

• Derin
• Geçirgen
• Havadar
• Organik maddesi yeterli
• Suyu tutarken göllenme oluşturmayan
• Sert tabaka bulunmayan

topraktır.

Verimli kumlı-tınlı topraklar ceviz için oldukça uygundur. Ağır killi, çok sığ, suyla doyan veya sık sık su basan arazilerden kaçınılmalıdır.

Ağır Killi Toprakta Ceviz Yetişir mi?

Yetişebilir ancak drenaj sorunu büyük risk oluşturur.

Ağır killi toprakta:

• Köklerin havasız kalması
• Kök çürümesi
• Sararma
• Gelişme geriliği
• Hastalıklara yatkınlık
• Ağacın kuruması

görülebilir.

Toprak altında sert geçirimsiz tabaka bulunuyorsa bahçe kurulmadan önce bu tabakanın kırılması gerekir.

Taban Suyu Yüksekse Ne Olur?

Ceviz kökleri sürekli su içinde kalmamalıdır.

Taban suyunun yüksek olduğu yerde:

• Kökler yeterli oksijen alamaz.
• Yeni kök oluşumu azalır.
• Ağaçta sararma ve gerileme görülür.
• Kök hastalıkları artar.
• Ağaç birkaç yıl sonra kuruyabilir.

Sık sulanan çim alanların ortasına ceviz dikmek de ağacın ihtiyacıyla çimin sulama düzeninin uyuşmaması nedeniyle sakıncalı olabilir.

Ceviz Çeşidi Nasıl Seçilir?

Ceviz çeşidi yalnızca meyvenin büyüklüğüne bakılarak seçilmemelidir.

Dikkate alınması gerekenler:

• İlkbaharda uyanma zamanı
• Sonbaharda yaprak dökme zamanı
• Bölgenin kış soğukları
• İlkbahar geç donları
• Yaz sıcaklıkları
• Rakım
• Soğuklama ihtiyacı
• Yan dallarda meyve verme oranı
• İç ceviz rengi
• Kabuk kalınlığı
• Hastalıklara dayanıklılık
• Ana çeşitle uyumlu tozlayıcı

olmalıdır.

Sıcak bölgede iyi sonuç veren bir çeşit, yüksek rakımlı ve geç don görülen yerde aynı verimi vermeyebilir.

Tarım ve Orman Bakanlığı geç yapraklanan, yan dallarda meyve veren ve bölgeye uygun çeşitlerin tercih edilmesini vurgulamaktadır.

Chandler Ceviz Her Yerde Yetişir mi?

Chandler yaygın ve verimli bir çeşittir. Ancak Türkiye’nin her bölgesi için otomatik olarak en iyi çeşit değildir.

Çeşit seçerken:

• Bahçenin rakımı
• Son don tarihi
• Kışın en düşük sıcaklık
• Yaz sıcaklığı
• Toprak yapısı
• Sulama imkânı

birlikte değerlendirilmelidir.

Yalnızca “çok verimli” olduğu söylenerek bölgeye uygunluğu araştırılmadan Chandler veya başka bir çeşit dikilmesi ileride don ve verim sorunlarına neden olabilir.

Sertifikalı Fidan Neden Önemlidir?

Sertifikalı ve ismine doğru fidan kullanıldığında:

• Dikilen çeşidin ne olduğu bilinir.
• Tozlayıcı planlaması daha doğru yapılır.
• Fidanın sağlık durumu daha güvenilir olur.
• Aşı noktası ve anaç kontrol edilebilir.
• Yıllar sonra yanlış çeşit çıkma riski azalır.

Ceviz ağacı birkaç ay için değil onlarca yıl için dikilir. Ucuz fakat çeşidi belirsiz bir fidan, yıllarca yapılan bakımın boşa gitmesine neden olabilir.

Ceviz Ağacında Tozlayıcı Gerekir mi?

Birçok ceviz çeşidinde erkek ve dişi çiçeklerin aynı ağaç üzerindeki olgunlaşma dönemleri tam olarak örtüşmeyebilir.

Bu nedenle ana çeşitle çiçeklenme zamanı uyumlu bir veya birden fazla tozlayıcı çeşit kullanılması verimi artırabilir.

En az iki uyumlu çeşidin yakın alanda bulunması tozlanmayı ve ürün miktarını artırabilir.

Tek Ceviz Ağacı Meyve Verir mi?

Tek ağaç bazı yıllarda ürün verebilir. Yakın çevrede başka ceviz ağaçlarından polen ulaşabilir.

Ancak:

• Her yıl düzenli ürün
• Yüksek meyve tutumu
• Boş ceviz oranının azalması

için uygun tozlayıcı çeşidin bulunması daha güvenlidir.

Tozlayıcı Ceviz Kaç Metre Uzakta Olmalı?

Ceviz poleni rüzgârla taşınır. Ticari bahçelerde tozlayıcılar bahçe içine belirli bir düzende dağıtılır.

Ev bahçesinde de tozlayıcı ağacın çok uzak olmayan, açık hava akımına sahip bir konumda bulunması faydalıdır.

Tozlayıcı seçimi yalnızca “başka bir ceviz ağacı” şeklinde yapılmamalıdır. Erkek çiçekten polen saçma dönemiyle ana çeşidin dişi çiçeklerinin açık olduğu dönem örtüşmelidir.

Ceviz Fidanı Ne Zaman Dikilir?

Açık köklü ceviz fidanları genellikle yapraklarını döküp dinlenme dönemine girdikten sonra dikilir.

Dikim zamanı bölgeye göre değişir:

• Kışı ılıman bölgelerde sonbahar sonu veya kış
• Sert don görülen bölgelerde kış sonu veya ilkbahar başı
• Tüplü fidanlarda uygun sulama bulunması hâlinde daha geniş dönem

tercih edilebilir.

Toprak:

• Donmuş
• Aşırı çamurlu
• Suyla doymuş

durumdayken dikim yapılmamalıdır.

Ceviz Fidanı Nasıl Seçilir?

İyi bir fidan:

• Canlı ve sağlıklı köklü
• Kökleri kurumamış
• Gövdesi düzgün
• Aşı noktası sağlam
• Hastalık ve yara belirtisi olmayan
• Çeşit etiketi bulunan
• Sertifikalı

olmalıdır.

Kökleri kurumuş fidanların tutma ihtimali azalır. Açık köklü fidanlar satın alındıktan sonra açıkta ve güneşte bekletilmemelidir.

Ceviz Fidanı Nasıl Dikilir?

Ceviz güçlü kazık kök oluşturduğu için dikim çukuru köklerin kıvrılmadan yerleşebileceği şekilde hazırlanmalıdır.

Dikim Adımları

1. Dikim yerleri önceden belirlenir.
2. Toprağın yapısına uygun genişlikte çukur açılır.
3. Kırılmış ve kurumuş kök uçları temizlenir.
4. Sağlıklı ana kök gereksiz yere aşırı kısaltılmaz.
5. Fidan, fidanlıktaki dikim seviyesine yakın derinlikte yerleştirilir.
6. Aşı yeri toprak üzerinde bırakılır.
7. Köklerin arasına ince üst toprak doldurulur.
8. Toprak hafifçe bastırılır.
9. Fidanın yanına herek veya destek çubuğu dikilir.
10. Bol miktarda can suyu verilir.
11. Gövde desteğe yumuşak bir bağla sabitlenir.
12. Kök çevresine malç uygulanabilir.

Dikim çukuruna doğrudan yüksek miktarda kimyasal gübre veya taze hayvan gübresi konulmamalıdır. Bunlar köklerde yanmaya neden olabilir. UC IPM, dikim çukuruna gübre veya yanmamış gübre eklenmemesini önermektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığının ceviz yetiştiriciliği açıklamasında dikimden sonra herek dikilmesi ve en az 30 litre can suyu verilmesi tavsiye edilmektedir.

Ceviz Fidanı Ne Kadar Derine Dikilir?

Fidan gereğinden fazla derine dikilmemelidir.

Aşı noktası toprağa gömülürse:

• Aşı kalemi kök oluşturabilir.
• Anaç etkisi kaybolabilir.
• Gövde hastalıkları gelişebilir.
• Aşı bölgesi çürüyebilir.

Fidan, fidanlıkta yetiştiği seviyeye yakın bir derinlikte dikilmelidir. Uzun kazık kökün kıvrılmaması için çukur yeterli derinlikte hazırlanmalıdır.

Ceviz Ağaçları Kaç Metre Arayla Dikilir?

Dikim aralığı:

• Çeşidin gelişme gücüne
• Anaç yapısına
• Toprak verimliliğine
• Sulama imkânına
• Kullanılacak makinelere
• Budama sistemine

göre belirlenir.

Genel olarak:

• Güçlü gelişen geleneksel çeşitlerde daha geniş
• Yan dallarda meyve veren modern çeşitlerde uygun sistemle daha sık

dikim yapılabilir.

Ev bahçesinde bir ceviz ağacının ileride çok genişleyeceği unutulmamalıdır. Ticari bahçede aralık belirlenmeden önce ziraat mühendisiyle araziye özel plan yapılması daha doğrudur.

Ceviz Fidanı İlk Yıl Nasıl Sulanır?

Yeni dikilen ceviz fidanının kök sistemi henüz küçüktür. İlk yıl düzenli su verilmesi gerekir.

Temel sulama kuralları:

• Toprağı sürekli çamur hâline getirmeyin.
• Yüzeysel ve her gün az su vermeyin.
• Kök bölgesini derinlemesine ıslatın.
• Toprağın üst bölümünün hafif kurumasına izin verin.
• Gövde dibinde sürekli su biriktirmeyin.
• Suyu yalnızca gövdeye değil köklerin yayılacağı alana verin.
• Sıcak ve rüzgârlı havalarda toprağı daha sık kontrol edin.

Yeni dikilmiş ağaçlar özellikle ilk iki yıl destek sulamasına ihtiyaç duyar. Düzenli derin sulama yapılmalı, sulamalar arasında kök bölgesinin bir miktar havalanmasına izin verilmelidir. Günlük veya gereğinden sık sulama genellikle zararlıdır.

Ceviz Ağacı Her Gün Sulanır mı?

Genellikle hayır.

Bahçedeki ceviz ağacına her gün az miktarda su vermek:

• Köklerin yüzeyde kalmasına
• Toprağın havasızlaşmasına
• Gövde çevresinde hastalık oluşmasına
• Tuz birikimine
• Ağacın sıcak havaya karşı daha dayanıksız olmasına

neden olabilir.

En doğru sulama düzeni:

Daha seyrek fakat kök bölgesini yeterince ıslatacak derin sulamadır.

Ancak kumlu toprak, çok sıcak hava ve yeni dikilmiş küçük fidanlarda sulama aralığı daha kısa olabilir.

Yetişkin Ceviz Ağacı Ne Sıklıkla Sulanır?

Tek bir sabit sulama günü yoktur.

Sulama sıklığı:

• Toprak türü
• Yağış miktarı
• Hava sıcaklığı
• Rüzgâr
• Ağacın yaşı
• Taç büyüklüğü
• Meyve yükü
• Damla sulama sistemi

gibi etkenlere göre değişir.

Killi toprak suyu daha uzun tutarken kumlu toprak daha çabuk kurur. Yerleşmiş ceviz ağaçlarında sıcak dönemlerde ayda birkaç kez, toprağı derinlemesine ıslatacak sulama gerekebilir.

Ticari bahçelerde yalnızca takvime göre değil:

• Toprak nem sensörü
• Tansiyometre
• İklim ve buharlaşma verileri
• Ağacın su durumu

takip edilerek sulama yapılması daha doğru sonuç verir.

Cevizde En Kritik Sulama Dönemleri

Su ihtiyacının yüksek olduğu dönemler genel olarak:

• İlkbaharda sürgün gelişimi
• Meyve tutumu
• Ceviz içinin gelişmesi
• Yaz sıcakları
• Hasat öncesi dolum dönemi

olarak sıralanabilir.

Bu dönemlerde uzun süreli susuzluk:

• Küçük meyve
• İçi tam dolmayan ceviz
• Koyu iç rengi
• Erken yaprak dökümü
• Sürgün gelişiminin durması
• Ertesi yılın veriminin etkilenmesi

gibi sonuçlara yol açabilir.

Hasada Yakın Ceviz Sulanır mı?

Ağaç tamamen susuz bırakılmamalıdır. Ancak hasada yaklaşırken aşırı sulama da doğru değildir.

Fazla sulama:

• Yeşil kabuğun geç olgunlaşmasına
• Hasadın gecikmesine
• Bahçede nemin artmasına
• İç cevizde küf riskinin yükselmesine
• Hasat ve kurutma sorunlarına

neden olabilir.

UC uzmanları sezon sonunda aşırı sulamanın yeşil dış kabuğun geç kurumasına ve iç cevizde mantar riskinin artmasına yol açabileceğini belirtmektedir.

Fazla Sulanan Ceviz Nasıl Anlaşılır?

Fazla sulama belirtileri:

• Yaprakların genel olarak sararması
• Yeni sürgünlerin zayıf kalması
• Toprağın sürekli ıslak olması
• Kök ve gövde çevresinde kötü koku
• Gövde dibinde kararma
• Yaprak dökülmesi
• Kök çürümesi
• Ağacın sulandığı hâlde solgun görünmesi

olabilir.

Toprak ıslakken yaprakların solması her zaman susuzluk anlamına gelmez. Kökler havasız kaldığında da ağaç su alamıyormuş gibi görünebilir.

Susuz Kalan Ceviz Nasıl Anlaşılır?

Susuzluk belirtileri:

• Yapraklarda sarkma
• Yaprak kenarlarında kuruma
• Genç sürgünlerin büyümeyi durdurması
• Meyvelerin küçük kalması
• Yeşil kabuğun erken buruşması
• Erken yaprak dökümü
• İç ceviz dolumunun yetersiz olması

şeklinde görülebilir.

Ağaç açıkça solana kadar beklemek doğru değildir. Su stresi görünür hâle gelmeden önce kök bölgesindeki eksik nem tamamlanmalıdır.

Ceviz Ağacına Malç Serilir mi?

Evet. Gövdeye temas ettirilmeden uygulanan organik malç yararlı olabilir.

Malç olarak:

• Ağaç kabuğu
• Saman
• Biçilmiş ancak hastalıksız kuru ot
• Olgun kompost
• Uygun organik materyal

kullanılabilir.

Malç:

• Toprak nemini korur.
• Yabancı otları azaltır.
• Kök bölgesini aşırı sıcaklıktan korur.
• Toprağın organik maddesini artırabilir.
• Çim rekabetini azaltır.

Malç kalınlığı yaklaşık 5–8 santimetre olabilir. Ancak malç gövdeye yığılmamalı, gövde çevresinde boşluk bırakılmalıdır.

Ceviz Ağacının Altında Çim Olur mu?

Çim, ceviz ağacının özellikle gençlik döneminde su ve besin maddeleri için güçlü rakip olabilir.

Ağacın gövdesinin çevresinde:

• En az 60–90 santimetrelik
• Mümkünse taç büyüdükçe genişleyen

otsuz ve malçlı alan bırakılabilir.

Çim içinde yetiştirilen bazı ağaçlarda gelişme hızının önemli ölçüde düşebildiği belirtilmektedir.

Ceviz Ağacına Ne Zaman Gübre Verilir?

Gübreleme takvimden çok analiz sonucuna göre yapılmalıdır.

En doğru yöntem:

1. Toprak analizi yaptırmak
2. Verime yatmış ağaçlarda yaprak analizi yaptırmak
3. Ağacın yıllık sürgün gelişimini ölçmek
4. Meyve verimi ve iç kalitesini izlemek
5. Sonuca göre gübre programı hazırlamak

olmalıdır.

Sağlıklı gelişen ve yeterli ürün veren ağaca gereksiz gübre verilmesi gerekmez. Cevizde gübre uygulamasının ağacın aktif büyümeye başladığı ilkbahar döneminde yapılması önerilir.

Ceviz Ağacına Hangi Gübre Verilir?

Cevizin ihtiyaç duyabileceği temel besinler:

• Azot
• Fosfor
• Potasyum
• Çinko
• Bor
• Demir
• Magnezyum

olabilir.

Ancak her bahçede aynı eksiklik bulunmaz.

Azot

Azot:

• Sürgün gelişimi
• Yaprak oluşumu
• Genel büyüme

için önemlidir.

Fazla azot:

• Aşırı sürgün büyümesi
• Geç odunlaşma
• Soğuk zararının artması
• Hastalıklara yatkınlık
• Meyve kalitesinin düşmesi

sonuçlarını doğurabilir.

Azotun tamamını tek seferde vermek yerine büyüme dönemine yaymak, özellikle geçirgen topraklarda yıkanma kaybını azaltabilir. UC ceviz gübreleme rehberi azotun önemli bölümünün ilkbahar büyüme döneminde verilmesini, sonbahar ve kışın azot uygulamasından kaçınılmasını önermektedir.

Fosfor ve Potasyum

Fosfor kök gelişimi ve enerji süreçlerinde, potasyum ise su dengesi ve meyve gelişiminde görev alır.

Ancak analiz yapılmadan her yıl yüksek miktarda fosfor ve potasyum kullanılması:

• Toprakta birikmeye
• Besin elementleri arasında dengesizliğe
• Gereksiz masrafa
• Tuzluluk sorununa

neden olabilir.

Çinko Eksikliği

Ceviz ağaçlarında çinko eksikliği görülebilir.

Belirtiler:

• Küçük yapraklar
• Boğum aralarının kısalması
• Sürgün uçlarında rozet görünümü
• Zayıf gelişim
• Düşük verim

olabilir.

Kesin teşhis için yaprak analizi yapılmalıdır.

Bor Eksikliği

Bor çiçeklenme ve meyve tutumunda önemlidir. Ancak borun eksikliği kadar fazlası da zehirlidir.

Toprak veya yaprak analizi olmadan yüksek doz bor uygulanmamalıdır.

Dikim Çukuruna Gübre Konur mu?

Dikim çukuruna taze hayvan gübresi veya yüksek doz kimyasal gübre konulmamalıdır.

Bunlar köklerle doğrudan temas ettiğinde:

• Kök yanması
• Tuz zararı
• Fidanın tutmaması
• Kök çürümesi

oluşturabilir.

Gerekirse iyi olgunlaşmış kompost üst toprakla karıştırılarak sınırlı miktarda kullanılabilir. Gübreleme fidan tutup büyümeye başladıktan sonra analiz ve gelişim durumuna göre yapılmalıdır.

Ceviz Ağacı Nasıl Budanır?

Ceviz budaması üç temel dönemde değerlendirilir:

• Şekil budaması
• Verim ve bakım budaması
• Gençleştirme budaması

İlk yıllarda amaç mümkün olduğunca çok dal bırakmak değil, kuvvetli ve dengeli bir taç oluşturmaktır.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı kurumların ceviz eğitimlerinde şekil, verim ve gençleştirme budamasının düzenli ve tekniğine uygun yapılmasının önemi vurgulanmaktadır.

Cevizde Merkezî Lider Sistemi Nedir?

Ceviz ağacı çoğunlukla merkezî lider veya değiştirilmiş merkezî lider sistemine göre şekillendirilir.

Bu sistemde:

• Tek bir güçlü ana gövde yukarı doğru devam eder.
• Ana gövde üzerinde farklı yönlere bakan ana dallar seçilir.
• Ana dallar aynı noktadan çıkmaz.
• Dar açılı ve birbirine sürten dallar alınır.
• Ağacın merkezi tamamen kapatılmaz.
• Dengeli ve dayanıklı bir taç oluşturulur.

Ceviz ağacı için merkezî veya değiştirilmiş merkezî lider sistemleri önerilmektedir.

İlk Yıl Ceviz Fidanı Nasıl Budanır?

Dikim sonrası budama fidanın boyuna, kök yapısına ve dikim sistemine göre değişebilir.

Genel amaç:

• Kök kaybıyla üst aksamı dengelemek
• Güçlü bir lider sürgün oluşturmak
• Gövde yüksekliğini belirlemek
• Kırık ve zarar görmüş dalları temizlemek

olmalıdır.

İlkbaharda birden fazla güçlü sürgün çıkarsa en düzgün ve kuvvetli olan lider seçilir. Diğer rakip sürgünler tamamen veya kontrollü biçimde azaltılabilir.

İkinci ve Üçüncü Yıl Budaması

Bu yıllarda ana dallar oluşturulur.

İyi ana dallar:

• Gövde üzerinde farklı yüksekliklerden çıkar.
• Ağacın çevresine dengeli dağılır.
• Çok dik veya çok yatay değildir.
• Gövdeyle sağlam açı yapar.
• Birbiriyle sürtünmez.

Aynı noktadan çıkan çok sayıda dal ileride kırılmaya neden olabilir.

İlk üç veya dört yılda yapılacak doğru şekil budaması ağacın bütün geleceğini etkiler.

Verime Yatmış Ceviz Ağacı Nasıl Budanır?

Yetişkin ceviz ağacında aşırı ve sert budama yapılmaz.

Genellikle:

• Kuru dallar
• Hastalıklı dallar
• Kırılmış dallar
• Birbirine sürten dallar
• Taç içine doğru büyüyen sürgünler
• Çok dik obur sürgünler
• Yere çok yaklaşan veya çalışmayı engelleyen dallar

alınır.

Ağacın bütün içini bir yılda tamamen açmak veya çok sayıda kalın dal kesmek:

• Güneş yanıklığına
• Aşırı obur sürgün oluşumuna
• Verim kaybına
• Büyük yara yüzeylerine
• Hastalık riskine

neden olabilir.

Ceviz Ne Zaman Budanır?

Budama zamanı iklime ve budamanın büyüklüğüne göre değişebilir.

Ceviz geç kış veya ilkbaharda budandığında kesim yerlerinden özsu akıtabilir. Bu görüntü çoğunlukla ciddi bir zarar oluşturmasa da budamanın yaz sonu ile sonbahar arasında yapılması bazı ev bahçesi rehberlerinde önerilmektedir.

Türkiye’de bölgesel iklim, don riski ve hastalık durumu farklı olduğundan özellikle büyük budamalarda yerel ziraat uzmanının önerisi alınmalıdır.

Yağmurlu ve çok nemli günlerde büyük kesimler yapılmaması hastalık riskini azaltabilir.

Ceviz Ağacının Tepesi Kesilir mi?

Genç fidanlarda şekil oluşturmak amacıyla uygun yükseklikte tepe kesimi yapılabilir.

Ancak yetişkin bir ceviz ağacının boyunu kısaltmak için tepesinin gelişigüzel kesilmesi doğru değildir.

Büyük tepe kesimleri:

• Çok sayıda obur sürgün oluşturur.
• Ağacın doğal dengesini bozar.
• Büyük yaralar açar.
• Güneş yanıklığı riskini artırır.
• Dalların ileride kırılmasına neden olabilir.

Boy kontrolü küçük yaşta doğru şekil budamasıyla yapılmalıdır.

Budama Makası Nasıl Kullanılmalı?

Budama sırasında:

• Makas keskin olmalı.
• Ezerek kesmemeli.
• Hastalıklı ağaçtan sonra dezenfekte edilmeli.
• Dal gövdeyle sıfır kesilmemeli.
• Çok uzun dal parçası da bırakılmamalı.
• Kalın dallar kabuk yırtılmasını önleyen üç aşamalı kesimle alınmalıdır.

Çok büyük yaralarda bölgenin hastalık riskine göre koruyucu uygulama gerekebilir. Ruhsatlı ürün ve teknik öneri için il veya ilçe tarım müdürlüğüne danışılmalıdır.

Ceviz Ağacı Kaç Yılda Meyve Verir?

Meyveye başlama yaşı:

• Çeşide
• Fidana
• Anaç yapısına
• İklime
• Sulamaya
• Gübrelemeye
• Bakıma

göre değişir.

Aşılı modern çeşitlerde ilk cevizler birkaç yıl içinde görülebilir. Ancak ilk ürün ile ekonomik ve düzenli verim aynı şey değildir.

Genel gelişim:

• İlk 1–2 yıl: Kök ve gövde gelişimi
• Sonraki yıllar: İlk meyveler
• Daha ileri yıllar: Düzenli ve artan verim
• Olgun dönem: Çeşit ve bahçe yönetimine bağlı yüksek verim

şeklinde ilerler.

İlk yıllarda çok fazla meyve bırakılması ağacın gövde ve taç gelişimini yavaşlatabilir.

Ceviz Ağacı Çiçek Açıyor Ama Meyve Vermiyorsa Neden?

Olası nedenler:

• Uygun tozlayıcı bulunmaması
• Erkek ve dişi çiçek dönemlerinin örtüşmemesi
• İlkbahar geç donu
• Ağacın çok genç olması
• Aşırı azotlu gübre
• Su stresi
• Çiçeklenme dönemindeki olumsuz hava
• Hastalık veya zararlı
• Yanlış çeşit seçimi

olabilir.

En sık gözden kaçırılan nedenlerden biri tozlayıcı uyumsuzluğudur.

Cevizler Neden Boş Çıkar?

Boş veya içi zayıf ceviz oluşmasının nedenleri:

• Yetersiz tozlanma
• Çiçek döneminde don
• Yazın su eksikliği
• Besin dengesizliği
• Aşırı ürün yükü
• Hastalıklar
• Zararlı böcekler
• Çok erken hasat
• Çeşit özelliği
• Aşırı sıcaklık

olabilir.

Özellikle iç dolum dönemindeki su stresi, ceviz içinin küçük ve buruşuk kalmasına neden olabilir.

Ceviz İçi Neden Kararır?

Koyu iç rengi ve kalite kaybı şu nedenlerle oluşabilir:

• Geç hasat
• Hasat sonrası cevizlerin yığında bekletilmesi
• Yeşil kabuğun geç çıkarılması
• Yetersiz veya yavaş kurutma
• Aşırı sulama
• Yüksek sıcaklık
• Küf ve mantar enfeksiyonları
• Zararlı hasarı
• Eski ürün

Hasat edilen cevizler mümkün olduğunca kısa sürede yeşil kabuktan ayrılmalı ve uygun şekilde kurutulmalıdır.

Ceviz Ağacı Neden Sararır?

Yaprak sararmasının nedenleri:

• Fazla sulama
• Kök çürümesi
• Azot eksikliği
• Demir veya çinko eksikliği
• Toprak pH sorunu
• Taban suyu yüksekliği
• Kuraklık
• Tuzluluk
• Bakteriyel veya mantari hastalıklar
• Mevsim sonu doğal yaprak sararması

olabilir.

Bütün ağaca yayılan sararmada yalnızca gübre vermek yerine önce:

• Toprak nemi
• Drenaj
• Kök boğazı
• Toprak pH değeri
• Yaprak analizi

kontrol edilmelidir.

Ceviz Yaprakları Neden Kurur?

Kenar yanıklığı ve kurumalar:

• Susuzluk
• Tuzluluk
• Aşırı gübre
• Sıcak rüzgâr
• Kök hasarı
• Bakteriyel yanıklık
• Antraknoz
• Herbisit zararı

nedeniyle oluşabilir.

Belirti her yıl aynı dönemde tekrar ediyorsa bahçe sulaması ve toprak tuzluluğu incelenmelidir.

Cevizde Görülen Başlıca Hastalıklar

Ceviz Bakteriyel Yanıklığı

Belirtiler:

• Yapraklarda koyu lekeler
• Genç sürgünlerde kararma
• Yeşil meyve kabuğunda siyah lekeler
• Meyve dökümü
• İç kalitesinde bozulma

olabilir.

Hastalık özellikle yağışlı ve nemli ilkbaharlarda daha ciddi olabilir.

Korunmak için:

• Sağlıklı fidan kullanılmalı.
• Taç aşırı sık bırakılmamalı.
• Hastalıklı parçalar temizlenmeli.
• Sulamayla yapraklar ıslatılmamalı.
• Bölgesel mücadele programı takip edilmelidir.

Ceviz Antraknozu

Yapraklarda ve meyve kabuğunda lekeler oluşturabilir. Şiddetli enfeksiyonda erken yaprak dökümü görülebilir.

Bahçede:

• Dökülen hastalıklı yapraklar
• Mumya hâline gelmiş meyveler
• Hastalıklı dallar

temizlenmelidir.

Kök ve Kök Boğazı Çürükleri

Aşırı sulama ve kötü drenaj önemli risk faktörleridir.

Belirtiler:

• Genel sararma
• Gelişme geriliği
• Gövde dibinde koyulaşma
• Kabuk altında çürüme
• Ağacın yavaşça kuruması

olabilir.

Kök hastalıklarında yalnızca ilaçlama yapmak yeterli değildir. Drenaj ve sulama hatası düzeltilmelidir.

Cevizde Görülen Başlıca Zararlılar

Ceviz bahçelerinde bölgeye göre:

• Elma iç kurdu
• Ceviz yeşil kabuk sineği
• Yaprak bitleri
• Kırmızı örümcekler
• Kabuk böcekleri
• Gövde ve dal zararlıları
• Kuş ve kemirgenler

zarar oluşturabilir.

Zararlı mücadelesinde:

• Bahçe düzenli kontrol edilmeli.
• Yere dökülen kurtlu meyveler toplanmalı.
• Hasat geciktirilmemeli.
• Tuzak ve tahmin-uyarı sistemleri kullanılmalı.
• Yalnızca cevizde ruhsatlı ürünler uygulanmalı.
• Hasat bekleme süresine uyulmalıdır.

Rastgele takvim ilaçlaması yerine zararlının gerçekten bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Ceviz Ağacının Gövdesi Neden Çatlar?

Gövde çatlaklarının olası nedenleri:

• Güneş yanıklığı
• Kışın ani sıcaklık değişimi
• Don çatlağı
• Aşırı azotlu gübre
• Geç dönemde kuvvetli sürgün gelişimi
• Mekanik yaralanma
• Hastalıklar
• Çok sıkı bağlama

olabilir.

Genç gövdeler özellikle batı ve güneybatı yönünden gelen yoğun güneşte zarar görebilir.

Gövdeler uygun koruyucu malzemeyle güneşten korunabilir. Plastik ve hava almayan malzemenin gövdeyi sürekli ıslak bırakmamasına dikkat edilmelidir.

Ceviz Ağacının Altına Başka Bitki Dikilir mi?

Ceviz türleri kök, yaprak ve kabuklarından bazı bitkilerin gelişimini etkileyebilen juglon adlı maddeyi salgılayabilir. Etkinin şiddeti ceviz türüne, toprağa ve bitkiye göre değişir.

Özellikle siyah ceviz çevresinde bazı hassas sebze ve süs bitkilerinde gelişme sorunları görülebilir.

Ayrıca yetişkin ceviz ağacı:

• Yoğun gölge oluşturur.
• Çok miktarda su tüketir.
• Geniş kök alanına sahiptir.
• Altındaki bitkilerle su ve besin rekabetine girer.

Bu nedenle gövdeye yakın bölgeye yoğun sebze ekimi yapılması uygun olmayabilir.

Ceviz Ne Zaman Hasat Edilir?

Ceviz, çeşidine ve bölgeye göre genellikle yaz sonu ile sonbahar döneminde hasat edilir.

Hasat olgunluğu belirtileri:

• Yeşil dış kabuğun çatlamaya başlaması
• Cevizin yeşil kabuktan kolay ayrılması
• İç zar dokusunun olgunlaşması
• Meyvelerin doğal olarak dökülmeye başlaması

olarak sıralanabilir.

Hasat çok erken yapılırsa:

• İç ceviz tam gelişmemiş olabilir.
• Kuruma sırasında buruşabilir.
• Randıman düşebilir.

Hasat çok geç yapılırsa:

• İç rengi koyulaşabilir.
• Küf oluşabilir.
• Zararlı hasarı artabilir.
• Meyveler toprakta uzun süre kalabilir.

Ceviz Ağacı Sallanarak Hasat Edilir mi?

Ticari bahçelerde uygun makineler kullanılabilir. Ev bahçesinde ise dallara sert cisimlerle vurmak doğru değildir.

Dallara sırıkla vurmak:

• Yeni sürgünleri kırabilir.
• Ertesi yılın meyve gözlerine zarar verebilir.
• Kabukta yara açabilir.
• Hastalık girişini kolaylaştırabilir.

Olgun meyveler hafifçe silkelenebilir veya uygun araçlarla toplanabilir.

Hasat Edilen Ceviz Nasıl Kurutulur?

Hasat sonrası:

1. Yeşil dış kabuk kısa sürede çıkarılır.
2. Çürük ve hastalıklı cevizler ayrılır.
3. Cevizler temizlenir.
4. Tek veya ince tabaka hâlinde serilir.
5. Havadar ve gölgeli alanda kurutulur.
6. Düzenli olarak çevrilir.
7. Gece neminden ve yağmurdan korunur.
8. Tam kuruduktan sonra depolanır.

Kalın yığın hâlinde bekletilen yaş cevizlerde:

• Isınma
• Küf
• İç kararması
• Kötü koku
• Kalite kaybı

oluşabilir.

Ceviz Nasıl Saklanır?

Kabuklu ceviz:

• Tam kurutulmuş
• Serin
• Kuru
• Karanlık
• Havadar
• Zararlılardan korunmuş

ortamda saklanmalıdır.

İç ceviz yağ bakımından zengin olduğu için sıcak ortamda acılaşabilir. Uzun süre saklanacak iç ceviz, hava almayan ambalajda buzdolabı veya dondurucuda tutulabilir.

Küflü, kötü kokulu veya acılaşmış ceviz tüketilmemelidir.

İlk Beş Yıl İçin Ceviz Bakım Planı

Birinci Yıl

• Fidanın tutup tutmadığı kontrol edilir.
• Tek ve güçlü lider sürgün seçilir.
• Düzenli sulama yapılır.
• Gövde desteğe bağlanır.
• Gövde çevresi yabancı otlardan temizlenir.
• Ağır gübreleme yapılmaz.
• Hastalık ve böcek kontrolü yapılır.

İkinci Yıl

• Merkezî lider korunur.
• Ana dallar seçilmeye başlanır.
• Dar açılı rakip dallar azaltılır.
• Kök çevresi genişletilerek sulanır.
• Toprak analizine göre hafif gübreleme yapılır.
• Gövde güneş ve kemirgen zararından korunur.

Üçüncü Yıl

• Ana dalların dengesi kurulur.
• Ağaç aşırı ürünle yüklenmez.
• Damla sulama hattı taç gelişimine göre genişletilir.
• Yaprak veya toprak analizi tekrarlanabilir.
• Taç içindeki rakip dallar kontrol edilir.

Dördüncü Yıl

• Şekil budaması büyük ölçüde tamamlanır.
• İlk düzenli ürünler izlenir.
• Ürün yüküne göre sulama artırılır.
• Tozlanma ve meyve tutumu kontrol edilir.
• Hastalık mücadele programı düzenlenir.

Beşinci Yıl ve Sonrası

• Aşırı budamadan kaçınılır.
• Kuru, hastalıklı ve birbirine sürten dallar alınır.
• Sulama taç izdüşümüne yayılır.
• Toprak ve yaprak analizine göre gübreleme yapılır.
• Meyve kalitesi ve iç randımanı takip edilir.
• Hasat ve kurutma zamanında yapılır.

Aylara Göre Basit Ceviz Bakım Takvimi

Kış Dönemi

• Fidan ve destekler kontrol edilir.
• Bahçe drenajı incelenir.
• Kuru ve kırık dallar belirlenir.
• Toprak analizi planlanır.
• Kemirgen zararına karşı gövdeler kontrol edilir.

İlkbahar Başlangıcı

• Göz uyanması ve don riski takip edilir.
• Sulama sistemi kontrol edilir.
• Toprak analizine göre gübreleme başlatılır.
• Hastalık ve zararlı kontrolleri yapılır.
• Genç ağaçlarda lider sürgün seçilir.

Çiçeklenme Dönemi

• Erkek ve dişi çiçek dönemleri gözlemlenir.
• Don riski takip edilir.
• Aşırı sulamadan kaçınılır.
• Hastalık belirtileri kontrol edilir.

Meyve Gelişim Dönemi

• Toprak nemi düzenli izlenir.
• Su stresi oluşturulmaz.
• Yaprak analizi yapılabilir.
• Zararlı takibi sürdürülür.
• Çok sık çim ve yabancı ot rekabeti azaltılır.

Yaz Sonu

• Sulama kontrollü sürdürülür.
• Hasat olgunluğu takip edilir.
• Aşırı azot verilmez.
• Hasat ekipmanı hazırlanır.
• Dökülen hastalıklı meyveler toplanır.

Hasat Sonrası

• Yeşil kabuklar bahçede yığın yapılmaz.
• Cevizler hızlıca kurutulur.
• Bahçe hijyeni sağlanır.
• Ağaçlar kışa susuz bırakılmaz.
• Sezonun verim ve kalite sonuçları kaydedilir.

İyi Ceviz Yetiştirmenin En Önemli 15 Kuralı

1. Bölgenize uygun çeşit seçin.
2. Geç ilkbahar donlarını dikkate alın.
3. Sertifikalı ve aşılı fidan kullanın.
4. Ana çeşitle uyumlu tozlayıcı dikin.
5. Ağacı derin ve geçirgen toprağa dikin.
6. Taban suyu yüksek alanlardan kaçının.
7. Ağacın gelecekteki taç genişliğine göre mesafe bırakın.
8. Dikimden sonra bol can suyu verin.
9. İlk iki yıl sulamayı aksatmayın.
10. Her gün yüzeysel sulama yapmak yerine derin sulayın.
11. Dikim çukuruna taze gübre koymayın.
12. Gübrelemeyi toprak ve yaprak analizine göre yapın.
13. İlk yıllarda merkezî lider sistemiyle şekil verin.
14. Hastalıklı meyve ve yaprakları bahçede bırakmayın.
15. Hasadı zamanında yapıp cevizleri hızla kurutun.

Ceviz Yetiştirirken En Sık Yapılan Hatalar

Her Bölgeye Aynı Çeşidi Dikmek

Çeşit bölgeye uygun değilse ilkbahar donu veya yetersiz soğuklama nedeniyle ürün alınamayabilir.

Tozlayıcı Dikmemek

Ağaç çiçek açtığı hâlde meyve tutumu düşük kalabilir.

Fidanı Çok Derine Dikmek

Aşı yeri gömülebilir ve gövde hastalıkları gelişebilir.

Küçük Dikim Çukuru Açmak

Uzun kazık kök kıvrılabilir ve fidanın gelişimi zayıflayabilir.

Dikim Çukuruna Taze Gübre Koymak

Kökleri yakabilir ve fidanın kurumasına neden olabilir.

İlk Yıllarda Sulamayı Aksatmak

Kök ve taç gelişimi yavaşlar, ağaç ileriki yıllarda düşük verimli kalabilir.

Her Gün Az Su Vermek

Kökler yüzeyde kalır ve toprak havasızlaşabilir.

Fazla Azot Kullanmak

Ağaç çok sürgün yapar, geç odunlaşır ve hastalıklara açık hâle gelebilir.

İlk Yıllarda Çok Meyve Bırakmak

Ağacın gövde ve ana dalları yeterince gelişmeden enerji meyveye gider.

Yetişkin Ağacı Sert Budamak

Büyük yaralar, güneş yanıklığı, obur sürgün ve verim kaybı oluşabilir.

Hasadı Geciktirmek

İç ceviz koyulaşabilir ve küf riski artabilir.

Ceviz Bakımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Ceviz ağacı kaç saat güneş ister?

Günde en az 6–8 saat doğrudan güneş alması uygundur.

Ceviz hangi toprağı sever?

Derin, havadar, geçirgen ve su biriktirmeyen toprakları sever.

Ceviz ağacı suyu sever mi?

Kaliteli ürün için düzenli su ister. Ancak köklerinin sürekli su içinde kalmasına dayanamaz.

Ceviz her gün sulanır mı?

Genellikle hayır. Derin ve aralıklı sulama yapılmalıdır. Yeni fidanlar ve kumlu topraklar daha sık kontrol edilir.

Ceviz fidanına kaç litre can suyu verilir?

Dikimden sonra toprağı tamamen yerleştirecek bol miktarda su verilmelidir. Tarım ve Orman Bakanlığının açıklamasında en az 30 litre can suyu önerilmektedir.

Ceviz ağacı kaç yılda meyve verir?

Aşılı çeşitlerde ilk meyveler birkaç yıl içinde görülebilir. Düzenli ve yüksek verim daha sonraki yıllarda oluşur.

Tek ceviz ağacı meyve verir mi?

Verebilir. Ancak uygun tozlayıcı çeşidin yakınında bulunması daha düzenli ve yüksek meyve tutumu sağlar.

Ceviz ağacı kaç metre arayla dikilir?

Çeşide, anaç ve bahçe sistemine göre değişir. Güçlü gelişen cevizlere geniş alan bırakılmalıdır.

Ceviz ne zaman dikilir?

Fidanın dinlenme döneminde, bölgeye göre sonbahar sonundan ilkbahar başına kadar dikilebilir.

Ceviz ne zaman budanır?

İklime göre yaz sonu, sonbahar veya dinlenme dönemi değerlendirilebilir. Büyük kesimler için yerel uzman önerisi alınmalıdır.

Cevizin tepesi kesilir mi?

Genç fidanın şekillendirilmesi sırasında yapılabilir. Yetişkin ağacın tepesi gelişigüzel kesilmemelidir.

Ceviz ağacına hangi gübre verilir?

Toprak ve yaprak analizinde eksik çıkan besinlere göre gübre verilmelidir.

Ceviz ağacına hayvan gübresi verilir mi?

İyi yanmış ve olgunlaşmış gübre, kök ve gövdeye temas ettirilmeden kullanılabilir. Taze gübre kullanılmamalıdır.

Ceviz yaprakları neden sararır?

Fazla su, kök sorunu, azot, demir veya çinko eksikliği, pH, tuzluluk ve hastalık etkili olabilir.

Cevizler neden boş çıkar?

Yetersiz tozlanma, don, su stresi, aşırı meyve yükü veya hastalık nedeniyle boş kalabilir.

Ceviz içi neden kararır?

Geç hasat, yavaş kurutma, yüksek sıcaklık, aşırı nem, küf veya zararlı hasarı etkili olabilir.

Ceviz hasadı ne zaman yapılır?

Yeşil dış kabuk çatlamaya ve cevizden ayrılmaya başladığında yapılır.

Ceviz nasıl kurutulur?

Yeşil kabuğu çıkarıldıktan sonra ince tabaka hâlinde, gölgeli ve havadar yerde kurutulmalıdır.

Ceviz ağacının altına sebze ekilir mi?

Yoğun gölge, kök rekabeti ve juglon hassasiyeti nedeniyle bazı bitkiler iyi gelişmeyebilir.

Sonuç

İyi bir ceviz ağacı yetiştirmenin temeli çok fazla gübre veya sürekli sulama değildir.

Başarılı ceviz yetiştiriciliği için:

• Doğru bölge
• Uygun çeşit
• Sağlıklı fidan
• Tozlayıcı planlaması
• Derin ve geçirgen toprak
• Düzenli fakat aşırı olmayan sulama
• Analize dayalı gübreleme
• İlk yıllarda doğru şekil budaması
• Zamanında hastalık kontrolü
• Doğru hasat ve kurutma

birlikte uygulanmalıdır.

Özellikle ilk üç ila beş yıl ceviz ağacının geleceğini belirler. Bu dönemde amaç çok sayıda ceviz almak değil, güçlü kök, düzgün gövde ve dengeli ana dallar oluşturmaktır.

Sağlam bir taç oluşturmuş, bölgesine uygun çeşitten yetiştirilmiş ve düzenli sulanan bir ceviz ağacı ilerleyen yıllarda daha kaliteli ve düzenli ürün verir.

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel bahçe yetiştiriciliği amacıyla hazırlanmıştır. Ticari ceviz bahçesi kurulumunda çeşit, tozlayıcı, dikim aralığı, sulama sistemi, gübreleme ve hastalık programı araziye özel olarak belirlenmelidir. Toprak ve su analizi yaptırılması, İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ya da ziraat mühendisinden teknik destek alınması önerilir. Bitki koruma ürünleri yalnızca cevizde ruhsatlı kullanım bilgilerine ve hasat bekleme sürelerine göre uygulanmalıdır.