Sonbaharlık Sebzeler ve Bakım Rehberi

Eylül ayı, yaz sıcaklarının yavaş yavaş etkisini kaybettiği ve bahçede sonbahar döneminin başladığı önemli bir geçiş zamanıdır. Domates, biber, patlıcan ve kabak gibi yaz sebzelerinde hasat sürerken boşalan yataklara ıspanak, turp, havuç, roka, marul, pazı ve çeşitli kışlık sebzeler ekilebilir. Brokoli, karnabahar, lahana ve pırasa fideleri de bölgesel koşullara göre bahçeye dikilebilir.

Eylül ayında bahçeye ne ekilir sorusunun cevabı bölgeye ve rakıma göre değişir. Akdeniz kıyılarında sıcaklık yüksek kalabileceği için bazı serin mevsim ekimleri ay sonuna bırakılırken İç ve Doğu Anadolu’da ilk don tarihi yaklaşabilir. Bu nedenle tohumun hasada gelme süresi, gece sıcaklıkları ve yağış durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Bu rehberde eylül ayında ekilebilecek sebzeleri, dikilebilecek fideleri, bölgesel takvimi, sulama ve toprak hazırlığını ayrıntılı biçimde bulabilirsiniz. Diğer içerikler için Bitki kategorisini inceleyebilirsiniz.

Eylül Ayında Ekimden Önce Nelere Bakılmalı?

İlk Don Tarihini Hesaplayın

Serin mevsim sebzeleri düşük sıcaklıklara yazlık türlerden daha dayanıklı olsa da yeni çıkan fideler sert dondan zarar görebilir. Özellikle yüksek bölgelerde çeşidin olgunlaşma süresi ile ilk don zamanı karşılaştırılmalıdır.

Toprağın Nemini Kontrol Edin

Eylülün ilk yarısı bazı bölgelerde hâlâ sıcak ve kurak olabilir. Küçük tohumların bulunduğu yüzey tamamen kurutulmamalı, ancak ağır toprak suya doyurulmamalıdır. Sağanak sonrası çamur durumundaki toprak işlenmemelidir.

Hava Tahminini Takip Edin

Ani sıcaklık düşüşleri ve kuvvetli yağışlar ekim zamanını etkileyebilir. Güncel tahmin ve uyarılar için Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri kontrol edilebilir.

Eylül Ayında Bahçeye Hangi Sebzeler Ekilir?

Ispanak, Roka ve Tere

Serin havayla birlikte yapraklı sebzelerin ekimi hızlanır. Roka ve tere kısa sürede hasada gelir; bir veya iki haftalık aralıklarla ekilirse hasat süresi uzar. Ispanak çok sık ekilmemeli, hava dolaşımını azaltan fazlalıklar seyreltilmelidir.

Turp, Havuç ve Pancar

Kök sebzeler doğrudan yetişecekleri yere ekilir. Havuç için taşsız, gevşek ve derin bir yatak hazırlanmalıdır. Turp sıcak bölgelerde ayın ikinci yarısında daha iyi sonuç verebilir. Pancar fideleri birkaç yaprak oluşturduğunda uygun aralıklarla seyreltilmelidir.

Marul ve Pazı

Marul ve pazı tohumla ekilebilir veya fide olarak dikilebilir. Marul fidelerinde büyüme noktası toprağa gömülmemelidir. Hâlâ sıcak olan bölgelerde fide dikimi akşamüstü yapılmalı ve ilk günlerde hafif gölgeleme sağlanmalıdır.

Soğan ve Sarımsak

Kışlık soğan çeşitleri bölgeye göre arpacık veya tohumla ekilebilir. Sarımsak dikimi bazı bölgelerde ay sonuna doğru başlayabilir. Her iki türde de su biriktirmeyen, iyi drene olan bir yatak seçilmelidir.

Eylül Ayında Hangi Fideler Dikilir?

Brokoli, karnabahar, beyaz lahana, kırmızı lahana, Brüksel lahanası, pırasa ve marul fideleri uygun bölgelerde dikilebilir. Fideler kısa boğumlu, canlı ve hastalık belirtisiz olmalıdır. Dikim bulutlu bir günde veya akşamüstü yapılmalı, ardından ölçülü can suyu verilmelidir.

Lahana Grubu Fidelerin Bakımı

Lahana grubu bitkilerde tırtıl ve yaprak zararı sık görülebilir. Yaprak altları düzenli kontrol edilmeli, sık dikimden kaçınılmalıdır. Kök çevresinde su birikmesi önlenmelidir.

Eylül Ayında Bölgelere Göre Ekim Takvimi

Akdeniz ve Ege Kıyıları

Eylül başında yaz sıcakları sürebilir. Ispanak ve marul gibi serin mevsim bitkileri için ay sonu beklenebilir. Brokoli ve lahana fideleri ilk günlerde güneşten korunmalıdır.

Marmara Bölgesi

Ispanak, roka, turp, havuç, pancar ve marul ekilebilir; lahana grubu fideler dikilebilir. Sağanak yağış öncesinde toprağı aşırı sulamaktan kaçınılmalı ve drenaj kontrol edilmelidir.

Karadeniz Bölgesi

Lahana, pırasa ve yapraklı sebzeler için uygun bir dönemdir. Fazla yağış alan bahçelerde yükseltilmiş yataklar yararlı olabilir. Bitkiler arasında hava dolaşımı bırakılmalıdır.

İç ve Doğu Anadolu

Yetiştirme süresi kısa olduğundan hızlı gelişen çeşitler tercih edilmelidir. İç Anadolu’da dayanıklı kışlık sebzeler ekilebilir. Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde örtü ve don hazırlığı erkenden yapılmalıdır.

Güneydoğu Anadolu

Ayın ilk yarısı sıcak kalabilir. Sonbahar ekimleri çoğunlukla ay sonuna doğru hızlanır. Tohum yatağının kurumasını önleyen düzenli ve ince sulama önemlidir.

Eylül Ayında Saksıda Ne Yetiştirilir?

Roka, tere, turp, marul, ıspanak, pazı, maydanoz ve yeşil soğan saksıda yetiştirilebilir. Havuç için derin kap, yapraklı sebzeler için geniş yüzeyli saksılar tercih edilebilir. Tahliye delikleri açık tutulmalı ve tabakta su bırakılmamalıdır.

Balkonlarda Sonbahar Güneşi

Günler kısaldıkça saksıların aldığı ışık değişebilir. Saksılar yeterli sabah güneşi alacak şekilde yerleştirilmeli, sıcak bölgelerde öğle güneşine karşı koruma sürdürülmelidir.

Eylül Ayında Hangi Çiçekler Ekilir?

Hercai menekşe, aslanağzı, şebboy ve süs lahanası gibi serin dönem bitkilerinin fideleri hazırlanabilir veya uygun bölgelerde dikilebilir. Lale, nergis ve sümbül gibi bahar soğanlarının dikimi iklime göre ay sonunda başlayabilir; sıcak bölgelerde daha geç dönem beklenebilir.

Eylül Ayında Sulama Nasıl Yapılır?

Havalar serinledikçe su ihtiyacı azalabilir. Yazın uygulanan sulama programı otomatik biçimde sürdürülmemeli, toprak kontrol edilmelidir. Sulama sabah yapılmalı, özellikle yapraklı sebzeler gece boyunca ıslak bırakılmamalıdır.

Yeni Ekimlerin Sulanması

Küçük tohumlar sert su akışıyla yer değiştirebilir. İnce başlıklı sulama aparatı kullanılmalı, çimlenme boyunca yüzey eşit nemli tutulmalıdır. Yağış başladığında sulama azaltılmalıdır.

Toprak Hazırlığı, Kompost ve Malç

Yazlık bitkilerin kaldırıldığı yataklara iyi olgunlaşmış kompost eklenebilir. Hastalıklı bitki artıkları komposta karıştırılmamalıdır. Malç, sıcak bölgelerde nemi korurken yağışlı bölgelerde aşırı kalın kullanılırsa toprağın geç kurumasına neden olabilir.

Bitki besleme ve koruma konusunda resmî bilgiler için Tarım ve Orman Bakanlığı ile yerel müdürlüklerin duyuruları izlenebilir.

Eylül Ayında Hasat Edilebilecek Ürünler

Domates, biber, patlıcan, fasulye, salatalık, kabak, bamya, mısır, kavun ve karpuz hasadı bölgeye göre devam eder. Ürünler serin sabah saatlerinde toplanabilir. Sağlıklı ve olgun örneklerden gelecek sezon için tohum alınacaksa çeşidin açık tozlanan bir tür olup olmadığı bilinmelidir.

Hastalık ve Zararlı Kontrolü

Serin geceler ve artan nem, mantari hastalık riskini yükseltebilir. Yaprakların altı, gövdeler ve meyveler düzenli kontrol edilmelidir. Çürük meyveler ve hastalıklı artıklar bahçede bırakılmamalıdır. Doğru teşhis olmadan ilaç kullanılmamalı, etiket ve hasat aralığına uyulmalıdır.

Eylül Ayı İçin Haftalık Bahçe Planı

Birinci Hafta: Yaz Hasadı ve Alan Açma

Olgun ürünleri toplayın, verimi bitmiş sağlıklı bitkileri kaldırın ve boş yatakların drenajını kontrol edin.

İkinci Hafta: Kök Sebze Ekimleri

Havuç, turp, pancar ve pazı ekin. Tohum yatağını çimlenene kadar eşit nemli tutun.

Üçüncü Hafta: Fide Dikimleri

Brokoli, karnabahar, lahana, pırasa ve marul fidelerini bölge koşullarına göre dikin.

Dördüncü Hafta: Yapraklı Sebzeler

Ispanak, roka ve tere ekimlerini yapın. Sulama programını serinleyen havaya ve yağışa göre azaltın.

Eylül Ayında Yapılan Yaygın Hatalar

• Yaz sulama programını yağışlara rağmen değiştirmemek,
• İlk don tarihini hesaplamadan geç çeşit seçmek,
• Havuç ve ıspanak tohumlarının yüzeyini kurutmak,
• Kışlık fideleri gereğinden sık dikmek,
• Hastalıklı yazlık bitki artıklarını yatakta bırakmak,
• Islak toprağı işleyerek sıkıştırmak,
• Aşırı azotlu gübre kullanmak,
• Teşhis olmadan tarım ilacı uygulamak.

Eylül Ayında Bahçeye Ne Ekilir? Sık Sorulan Sorular

Eylül ayında ıspanak ekilir mi?

Evet. Serin bölgelerde ay boyunca, sıcak bölgelerde ise ayın ikinci yarısında veya sonunda ekilebilir.

Eylül ayında turp ekilir mi?

Evet. Kademeli ekim yapılarak hasat süresi uzatılabilir.

Eylül ayında havuç ekilir mi?

Uygun iklimde sonbahar ve kış hasadı için ekilebilir. Toprak gevşek ve taşsız olmalıdır.

Eylül ayında sarımsak dikilir mi?

Bazı serin bölgelerde ay sonunda dikim başlayabilir. Sıcak bölgelerde ekim daha sonraya bırakılabilir.

Eylül ayında marul dikilir mi?

Evet. Bölgeye uygun çeşit seçilmeli ve sıcak günlerde yeni fideler korunmalıdır.

Eylül ayında brokoli dikilir mi?

Sonbahar veya kış hasadı için sağlıklı brokoli fideleri bölgesel takvime göre dikilebilir.

Eylül ayında roka ekilir mi?

Evet. Roka hızlı geliştiği için birkaç haftaya yayılan ekimler yapılabilir.

Eylülde bahçe kaç günde bir sulanır?

Sabit bir süre yoktur. Toprak, yağış, sıcaklık ve bitkinin ihtiyacına göre karar verilmelidir.

Eylül ayında hangi çiçekler ekilir?

Hercai menekşe, aslanağzı, şebboy ve süs lahanası gibi serin dönem türleri hazırlanabilir veya dikilebilir.

Eylül ayında yazlık sebzeler sökülür mü?

Sağlıklı ve ürün vermeye devam eden bitkiler bırakılabilir. Verimi bitmiş veya hastalıklı bitkiler bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Eylül Bahçesinde Yeni Sezona Geçiş

Eylül ayında bahçeye ne ekilir? sorusuna ıspanak, roka, tere, turp, havuç, pancar, pazı, marul ve soğan şeklinde cevap verilebilir. Brokoli, karnabahar, lahana ve pırasa fideleri de bölgesel koşullara göre dikilebilir.

Eylülde başarılı olmak için yaz hasadını sürdürürken sonbahar ekimlerini aşamalı yapmak gerekir. İlk don tarihini dikkate almak, sulamayı serinleyen havaya göre azaltmak ve hastalıklı artıkları temizlemek bahçeyi kış dönemine hazırlar. Yeni rehberler için 2 Kafadar ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.