Kışlık Sebzeler ve Sonbahar Bakım Rehberi

Ekim ayı, bahçede yazlık sebzelerin yerini serin mevsim ürünlerine bıraktığı dönemdir. Ispanak, roka, tere, turp, havuç, pazı ve marul gibi dayanıklı sebzeler ekilebilir; soğan ve sarımsak dikimleri başlayabilir. Brokoli, karnabahar, lahana ve pırasa fideleri de bölgesel iklime göre bahçeye alınabilir.

Ekim ayında bahçeye ne ekilir sorusunun cevabı Türkiye’nin her yerinde aynı değildir. Akdeniz ve Ege kıyılarında ılık hava ekim seçeneklerini artırırken İç ve Doğu Anadolu’da gece donları başlayabilir. Bu nedenle toprak sıcaklığı, yağış, rakım ve ilk don zamanı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu rehberde ekim ayında ekilebilecek sebzeleri, fide ve çiçek soğanı dikimlerini, bölgesel farklılıkları, sulama ve toprak bakımını bulabilirsiniz. Diğer rehberler için Bitki kategorisini inceleyebilirsiniz.

Ekim Ayında Ekim Yapmadan Önce Nelere Bakılmalı?

Don Tarihini Kontrol Edin

Yeni çimlenen sebzeler dayanıklı çeşitlerden seçilse bile sert donlardan zarar görebilir. Yüksek bölgelerde koruyucu örtü hazır bulundurulmalı ve çeşidin hasada gelme süresi hesaplanmalıdır.

Toprağı Islakken İşlemeyin

Sonbahar yağmurları toprağı uzun süre ıslak bırakabilir. Avuçta sıkıldığında yapışkan bir yumru hâlinde kalan zemin kazılmamalıdır. Islak toprağı işlemek sıkışmaya ve drenaj sorunlarına yol açabilir.

Hava Tahminini Takip Edin

Ani sağanak, fırtına ve don uyarıları ekim gününü değiştirebilir. Güncel tahminler için Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri izlenebilir.

Ekim Ayında Bahçeye Hangi Sebzeler Ekilir?

Ispanak, Roka ve Tere

Serin hava yapraklı sebzelerin gelişimini destekler. Roka ve tere birer veya ikişer hafta arayla küçük miktarlarda ekilirse hasat dönemi uzar. Ispanak çok sık ekilmemeli; fideler geliştikten sonra gerekirse seyreltilmelidir.

Turp ve Havuç

Turp hızlı geliştiği için ekim ayı bahçesinin en pratik ürünlerinden biridir. Havuç ise taşsız, gevşek ve derin toprak ister. Her iki tür de şaşırtılmak yerine doğrudan yetişeceği yere ekilmelidir.

Soğan ve Sarımsak

Kışlık soğan çeşitleri arpacık veya tohumla ekilebilir. Sarımsak dişleri sivri uçları yukarı gelecek biçimde dikilmelidir. Ağır ve suya doymuş toprakta çürüme riski arttığından drenaj önemlidir.

Marul ve Pazı

Marul ve pazı fideyle veya tohumla yetiştirilebilir. Marul fidesinin göbek kısmı toprağa gömülmemelidir. Soğuk bölgelerde alçak tünel veya tarımsal örtü sezonu uzatabilir.

Ekim Ayında Hangi Fideler Dikilir?

Brokoli, karnabahar, beyaz lahana, kırmızı lahana, pırasa ve kışlık marul fideleri uygun bölgelerde dikilebilir. Fideler canlı, kısa boğumlu ve hastalık belirtisiz olmalıdır. Dikim sonrasında kök çevresindeki hava boşluklarını kapatacak kadar can suyu verilmelidir.

Lahana Grubu Sebzelerde Koruma

Lahana kelebeği tırtılları ve diğer yaprak zararlıları düzenli kontrol edilmelidir. Bitkileri çok sık dikmek hava dolaşımını azaltır. Yağışlı dönemde yaprakları gereksiz yere ıslatan sulamadan kaçınılmalıdır.

Ekim Ayında Bölgelere Göre Ekim Takvimi

Akdeniz ve Ege Kıyıları

Ilık hava sayesinde ekim seçenekleri geniştir. Ispanak, marul, havuç, turp, soğan ve sarımsak ekilebilir; kışlık fideler dikilebilir. Ay başında sıcaklık yüksekse hassas fideler öğle güneşinden korunmalıdır.

Marmara Bölgesi

Serin mevsim sebzeleri için uygun dönemdir. Yoğun yağış öncesinde sulama yapılmamalı ve drenaj kanalları açık tutulmalıdır. Sık dikilen yapraklılar hastalık riskini artırabilir.

Karadeniz Bölgesi

Lahana, pırasa, pazı ve ıspanak değerlendirilebilir. Fazla suyu uzaklaştırmak için yükseltilmiş yatak kullanılabilir. Bitki artıkları hastalık belirtisi taşıyorsa bahçede bırakılmamalıdır.

İç ve Doğu Anadolu

İç Anadolu’da soğan, sarımsak ve dayanıklı yeşillikler ekilebilir; don örtüsü hazır tutulmalıdır. Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde açık alan ekimi sınırlı olabilir ve korunaklı yetiştiricilik öne çıkar.

Güneydoğu Anadolu

Sıcaklıkların düşmesiyle yapraklı ve kök sebze ekimleri hızlanabilir. Ay başında tohum yatağının kuruması önlenmeli, yağış başladığında sulama azaltılmalıdır.

Ekim Ayında Saksıda Ne Yetiştirilir?

Roka, tere, turp, ıspanak, pazı, marul, maydanoz ve yeşil soğan balkon saksılarında yetiştirilebilir. Havuç için derin kaplar kullanılmalıdır. Saksılar açık toprağa göre daha hızlı soğuduğundan don uyarısında korunaklı duvar dibine alınabilir.

Saksı Drenajı

Sonbahar yağmurlarında tahliye delikleri kapanan kaplarda kök çürümesi görülebilir. Alt tabakta su bekletilmemeli ve saksılar doğrudan su biriken zemine oturtulmamalıdır.

Ekim Ayında Hangi Çiçekler Dikilir?

Lale, nergis, sümbül ve çiğdem gibi ilkbaharda çiçeklenen soğanlı bitkiler birçok bölgede ekim ayında dikilebilir. Hercai menekşe, çuha ve süs lahanası fideleri de saksı veya tarhlara alınabilir. Soğanlar su biriktirmeyen toprağa, çeşidin önerdiği derinlikte dikilmelidir.

Ekim Ayında Sulama Nasıl Yapılır?

Havalar serinleyip yağış arttıkça sulama azaltılmalıdır. Sabit yaz programı sürdürülmemeli, toprağın birkaç santimetre altı kontrol edilmelidir. Yeni ekilen küçük tohumlar çimlenene kadar yüzey tamamen kurutulmamalıdır.

Toprak Hazırlığı ve Kompost

Yazlık sebzelerin kaldırıldığı alanlara iyi olgunlaşmış kompost uygulanabilir. Hastalıklı bitki parçaları komposta eklenmemelidir. Toprak aşırı ıslakken kazılmamalı; boş yataklar kış yağışlarında su biriktirmeyecek biçimde düzenlenmelidir.

Bitki besleme ve koruma hakkında resmî bilgiler için Tarım ve Orman Bakanlığı ile yerel tarım müdürlüklerinin duyuruları takip edilebilir.

Ekim Ayında Hasat Edilebilecek Ürünler

Bölgeye göre domates, biber, patlıcan, kabak ve fasulyenin son hasatları yapılabilir. Sonbahar ekimlerinden roka, tere, turp ve yaprak marullar ilk ürünlerini verebilir. Don uyarısından önce olgun yazlık ürünler toplanmalıdır.

Soğuk Hava ve Don Koruması

Alçak tünel ve tarımsal örtü yeni fideleri hafif soğuklardan koruyabilir. Örtü bitkilere ağırlık yapmamalı, güneşli günlerde havalandırılmalıdır. Saksılar rüzgâr almayan duvar dibine taşınabilir.

Hastalık ve Zararlı Kontrolü

Artan nem mantari hastalıkları kolaylaştırabilir. Yaprakların gece boyunca ıslak kalmamasına dikkat edilmeli; çürük ürünler ve hastalıklı artıklar uzaklaştırılmalıdır. Doğru teşhis olmadan ilaç kullanılmamalı, etiket ve hasat aralığı kurallarına uyulmalıdır.

Ekim Ayı İçin Haftalık Bahçe Planı

Birinci Hafta: Yazlıkları Kontrol Edin

Son ürünleri toplayın, hastalıklı bitkileri uzaklaştırın ve boşalan alanların drenajını kontrol edin.

İkinci Hafta: Yapraklı ve Kök Sebzeler

Ispanak, roka, tere, turp, havuç ve pazı ekimlerini bölgenize göre yapın.

Üçüncü Hafta: Soğan ve Sarımsak

Toprak uygunsa arpacık soğan ve sarımsak dikin. Fazla su biriken alanlardan kaçının.

Dördüncü Hafta: Don Hazırlığı

Örtüleri hazırlayın, saksıları korunaklı alana alın ve sulama programını yağışa göre düzenleyin.

Ekim Ayında Yapılan Yaygın Hatalar

• Yağışa rağmen yaz sulama programını sürdürmek,
• Islak toprağı kazıp sıkıştırmak,
• Soğan ve sarımsağı su biriken alana dikmek,
• Kışlık fideleri gereğinden sık yerleştirmek,
• Don ihtimalini göz ardı etmek,
• Hastalıklı yazlık bitki artıklarını yatakta bırakmak,
• Taze gübreyi doğrudan tohum sırasına vermek,
• Teşhis olmadan tarım ilacı kullanmak.

Ekim Ayında Bahçeye Ne Ekilir? Sık Sorulan Sorular

Ekim ayında ıspanak ekilir mi?

Evet. Türkiye’nin birçok bölgesinde doğrudan toprağa ekilebilir.

Ekim ayında sarımsak dikilir mi?

Evet. Toprağın donmadığı ve drenajın iyi olduğu yerlerde dikilebilir.

Ekim ayında soğan ekilir mi?

Kışlık çeşitler arpacık veya tohumla ekilebilir.

Ekim ayında havuç ekilir mi?

Ilıman bölgelerde ekilebilir. Soğuk bölgelerde yetiştirme süresi ve don dikkate alınmalıdır.

Ekim ayında marul dikilir mi?

Kışlık marul fideleri bölgeye göre dikilebilir ve soğukta örtüyle korunabilir.

Ekim ayında brokoli dikilir mi?

Ilıman bölgelerde sağlıklı fideler dikilebilir. Soğuk bölgelerde hasat süresi hesaplanmalıdır.

Ekim ayında turp ekilir mi?

Evet. Hızlı geliştiği için kademeli ekime uygundur.

Ekim ayında bahçe kaç günde bir sulanır?

Sabit süre yoktur. Yağış, toprak ve bitkinin ihtiyacına göre sulama yapılmalıdır.

Ekim ayında hangi çiçek soğanları dikilir?

Lale, nergis, sümbül ve çiğdem soğanları bölgesel koşullara göre dikilebilir.

Ekim ayında domatesler sökülür mü?

Don zararına uğramış, hastalıklı veya ürün vermeyen bitkiler kaldırılabilir. Ilıman bölgelerde sağlıklı bitkiler hasada devam edebilir.

Ekim Bahçesinde Kışa Hazırlık

Ekim ayında bahçeye ne ekilir? sorusuna ıspanak, roka, tere, turp, havuç, pazı, marul, soğan ve sarımsak şeklinde cevap verilebilir. Brokoli, karnabahar, lahana ve pırasa fideleri de uygun iklimlerde dikilebilir.

Ekim ayında başarı için yağışı izlemek, toprağı ıslakken işlememek, don korumasını hazırlamak ve sağlıklı bitki artıklarını temizlemek gerekir. Yeni rehberler için 2 Kafadar ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.